Trang ChínhTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
Bộ sưu tập cánh vẩy 5 by buixuanphuong09 Today at 13:15

TRANG THƠ LÊ HẢI CHÂU by Lê Hải Châu Today at 09:58

Vườn Đào mãi nhớ by buixuanphuong09 Today at 09:17

Quán nước ven đường by cohangnuoc Today at 09:05

12 bài thơ tình hóa học cực ý nghĩa và lãng mạn by Trà Mi Today at 07:52

Nói nghĩa là gì? by Trà Mi Today at 07:48

Chân dung hay chân tướng nhà văn - Nhật Tuấn by Trà Mi Today at 07:45

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Today at 07:39

Lần đầu tiên Việt Nam loan báo có người chết vì COVID-19 by Trà Mi Today at 06:47

TRANG THƠ LÊ HẢI CHÂU by Lê Hải Châu Today at 06:01

Thơ Mía Lùi by Miá Lùi Yesterday at 22:25

Tập Thơ Truyện "Hồn Lang Trở Về Âm Giới" (60 bài) by Nguyễn Thành Sáng Yesterday at 15:32

DÒNG TRUYỆN THƠ VUI VỀ ĐỜI SỐNG, TÌNH CẢM & MƯU SINH...Của Nguyễn Thành Sáng&Tam Muội by Nguyễn Thành Sáng Yesterday at 15:27

Dòng thơ họa của Nguyễn Thành Sáng &Tam Muội ( Tập 1 ) by Nguyễn Thành Sáng Yesterday at 15:25

Khoa cử ở Việt Nam: Công hay tội? by Trà Mi Yesterday at 09:05

Cái chết của một ngôn ngữ: tiếng Việt Sài Gòn cũ by Trà Mi Yesterday at 08:54

VIỆT NAM CHỐNG COVID-19 by buixuanphuong09 Yesterday at 08:36

Con ngựa gỗ by Trà Mi Yesterday at 07:54

BÀI THƠ VỀ CÁC ĐỊA DANH QUÊ HƯƠNG TÔI by mayngan2 Mon 10 Aug 2020, 18:40

Yêu Hoa by buixuanphuong09 Mon 10 Aug 2020, 14:40

Duyên Số Gặp Ma by bounthanh sirimoungkhoune Mon 10 Aug 2020, 11:04

Răng cắn mắt by Ai Hoa Mon 10 Aug 2020, 08:48

Đường luật by Tinh Hoa Mon 10 Aug 2020, 04:00

Hơn 3.000 bài thơ tình Phạm Bá Chiểu by phambachieu Sun 09 Aug 2020, 21:12

THƠ ĐỜI PHẠM BÁ CHIỂU by phambachieu Sun 09 Aug 2020, 21:08

Thơ Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Sun 09 Aug 2020, 14:47

4 chữ by Tinh Hoa Sun 09 Aug 2020, 13:44

Ca Dao by bounthanh sirimoungkhoune Sun 09 Aug 2020, 10:01

Nụ cười xứ Nẫu - Truyện ngắn Phan Trang Hy by huongcali Sat 08 Aug 2020, 18:20

Truyện dã sử võ hiệp kỳ tình - Ái Hoa by Ai Hoa Sat 08 Aug 2020, 11:20

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Đăng Nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Đăng nhập tự động mỗi khi truy cập: 
:: Quên mật khẩu
Share | 
 

 Kỵ huý

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Việt Đường



Tổng số bài gửi : 1912
Registration date : 21/08/2009

Kỵ huý Empty
Bài gửiTiêu đề: Kỵ huý   Kỵ huý I_icon13Thu 02 Feb 2012, 03:55

Kỵ huý

Theo nongnghiep.vn

Cháu nội tôi mới 5 tuổi nhưng đã được bà nội nó (tức vợ tôi) dạy dỗ rất kỹ lưỡng về chuyện "kỵ huý". Hàng ngày cứ 19 giờ, khi ti vi có chương trình "thời sự" mà bà còn bận gì đó là cháu gọi ầm lên:

- Bà ơi, bà, vào xem "thời ông".

Và có lần, con dâu tôi có điều thất thố, vợ tôi mắng nó:

- Mày mất lịch sự quá.

Lập tức thằng bé nhắc bà luôn:

- Mất "lịch ông" chứ.

Lại một lần nữa, con gái tôi vừa rủ mẹ:

- Mai con đưa mẹ ra Hà Nội, vào siêu thị chơi nhá.

Thì thằng cháu chen ngang:

- Bác Duyên hư, phải bảo vào "siêu cụ" chứ.

Chả là thân sinh tôi (cháu nội tôi gọi bằng cụ) có tên huý là Thị. Và cứ thế, thằng cháu trở thành người nhắc nhở cả nhà những trường hợp "phạm huý" theo một cách hiểu rất ngây thơ của nó, khiến nhiều lần cả nhà được trận cười nghiêng ngả. Chẳng hạn có lần nhà tôi bảo : "Mai mang bán vợi gà đi thôi, chứ nuôi nhiều gà cũng tốn lắm", thì lập tức bị nó nhắc nhở "Nuôi nhiều gà…ông ngoại lắm chứ" (ông ngoại cháu, tức ông thông gia của tôi, tên là Tốn)…

Khác hẳn với một số nước phương Tây, để tưởng nhớ ông bà, tổ tiên mình, nhiều khi người ta lấy ngay tên ông bà hay tổ tiên đặt cho con cháu, với ý nghĩa là dù đã về cõi vĩnh hằng, nhưng ông bà, tổ tiên vẫn luôn hiện diện. Ở ta, nếu ai đó thử chơi ngông mà "học theo Tây" kiểu ấy xem, thì lập tức sẽ bị coi là kẻ mất dạy, bất hiếu bậc nhất, sẽ bị cả làng cả họ từ mặt. Kỵ huý, nghĩa là kiêng tên huý của ông bà, tổ tiên và các bậc cao niên trong họ ngoài làng. Đã có một thời, phạm huý là một sự đại bất kính dưới mắt người làng. Không hiểu tục kỵ huý có từ bao giờ, nhưng tôi dám chắc tuổi đời của nó phải nhiều trăm năm, và tục này trở thành phổ biến khắp nước.

Thời phong kiến, tên huý của từ tổ tiên vua cho đến vua, của tổ tiên hoàng thái hậu, tổ tiên hoàng hậu…trở thành "quốc huý". Học trò đi thi phải nhớ hàng trăm chứ "huý" ấy để khi làm bài mà tránh hay viết theo một cách riêng được quy định hết sức nghiêm ngặt, nếu không muốn bị ghép tội nặng. Quan trường chấm thi bỏ sót lỗi phạm huý của thí sinh cũng bị hành khốn khổ. Dấu vết "quốc huý" còn khá rõ đến cả ngay nay. Ví như ở miền Nam một thời, do kiêng huý chúa Nguyễn Hoàng mà Hoàng phải gọi là "Huỳnh", do kiêng huý chúa Nguyễn Phúc Chu mà Chu phải gọi là "Châu"… Triều Nguyễn, vua Tự Đức có tên tục là Thì, nên cả nước phải gọi thì là "thời". Tên chữ của ngài là Hồng Nhậm, nên hồng phải gọi là "hường", phường Hồng Mai của Hà Nội phải đổi là Bạch Mai, Nhậm phải gọi là "nhiệm"… Nước có quốc huý, làng có hương huý, không ai được gọi tên huý của thành hoàng làng. Vô ý, có khi bị làng ngả vạ đến lệch nghiệp. Thành hoàng làng Ninh Cù (Thuỵ Ninh, Thái Thuỵ, Thái Bình) là Ngô Đồng tướng quân, nên một thời làng ấy gọi cây ngô là cây nghê, đồng bạc là đường bạc.

Tôi từng biết có một chị người làng khác về đó làm dâu, do không hiểu nên một lần ngồi võng ru con cái bài "ai lên xứ Lạng…", đến câu "Chùa này có một ông thầy/ Có hòn đá tảng, có cây ngô đồng", lập tức chị bị bà mẹ chồng chửi cho một trận lút mặt. Chửi xong, bà sửa lễ, kéo cổ con dâu lên đền thờ ngài kêu cầu "Xin ngài quở quang qua loa rồi ngài đánh chữ đại xá đi cho…". Thành hoàng làng tôi (làng Hống, xã Thuỵ Ninh, Thái Thuỵ, Thái Bình) là đức Nam Hải Đại vương, nên một thời người làng gọi "hướng Nam" là "hướng niêm" và Hải thì đổi gọi là Hởi…

Hết quốc huý, hương huý rồi mới đến "dân huý", nghĩa là kỵ huý ông bà, tổ tiên và những bậc cao niên trong họ ngoài làng như đã nói ở trên. Tục kỵ huý là một nét văn hoá đẹp, nó thể hiện lòng kính trọng của lớp trẻ đối với tổ tiên, ông bà và những bậc cao niên trong làng, nó là sản phẩm của một xã hội nông nghiệp, trong niên xỉ và kinh nghiệm tích luỹ được do sống lâu (Triều đình trọng tước, hương đảng trọng xỉ; sống lâu lên lão làng. Ông bẩy mươi phải nghe ông bẩy mốt…), nhưng nó cũng gây ra không biết bao nhiêu điều phiền toái. Để đặt tên cho một đứa trẻ mới sinh ra, người ta phải đắn đo, cân nhắc có khi hàng mấy ngày, vì chỉ sợ trùng với tên một cụ có khi sáu bẩy đời của một nhà khác, họ khác.

Tục kỵ huý đã nhạt nhoà một thời, nay, cùng với việc khôi phục những đình chùa miếu mạo và những phong tục cũ, đang manh nha trở lại…
Về Đầu Trang Go down
 
Kỵ huý
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: VƯỜN VĂN :: Truyện Sưu tầm-