Trang ChínhTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
Quán nước ven đường by cohangnuoc Today at 09:32

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Today at 09:09

Lục bát by Tinh Hoa Today at 03:06

Hoa by Tinh Hoa Yesterday at 18:11

Vườn Đào mãi nhớ 2 by buixuanphuong09 Yesterday at 17:12

Bộ sưu tập cánh vẩy 5 by buixuanphuong09 Yesterday at 13:07

Sự thật trần trụi về đàn ông khiến chị em thất vọng by Trà Mi Yesterday at 10:53

Những món ăn bị "kết án oan" là gây béo! by Trà Mi Yesterday at 10:17

TRANG THƠ LÊ HẢI CHÂU by Lê Hải Châu Yesterday at 09:53

Dinh dưỡng trong thực phẩm tươi và đông lạnh khác nhau thế nào? by Trà Mi Yesterday at 09:07

Chân dung hay chân tướng nhà văn - Nhật Tuấn by Trà Mi Yesterday at 08:52

KIM DUNG GIỮA ĐỜI TÔI - VŨ ĐỨC SAO BIỂN by Trà Mi Yesterday at 08:35

Trang họa thơ Đào Viên by buixuanphuong09 Yesterday at 07:56

Chút tâm tư by buixuanphuong09 Yesterday at 07:50

Hôn nhân và sự trần trụi... by Trà Mi Yesterday at 07:35

Đường luật by Tinh Hoa Yesterday at 00:01

Dòng thơ họa của Nguyễn Thành Sáng &Tam Muội ( Tập 1 ) by Nguyễn Thành Sáng Tue 27 Oct 2020, 23:19

Thơ Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Tue 27 Oct 2020, 23:16

Dòng Thơ Bảy Chữ Tám Câu - Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Tue 27 Oct 2020, 23:02

VẮNG THẦY by Phương Nguyên Tue 27 Oct 2020, 17:54

Câu đố dân gian by Phương Nguyên Tue 27 Oct 2020, 17:49

Ba yếu tố khiến bão Molave thành 'cơn cuồng phong' by gemskyworld Tue 27 Oct 2020, 15:24

Hơn 3.000 bài thơ tình Phạm Bá Chiểu by phambachieu Tue 27 Oct 2020, 15:05

Biết Điều Tiết Các Cơ by mytutru Tue 27 Oct 2020, 11:26

TRANG THƠ LÊ HẢI CHÂU by Lê Hải Châu Tue 27 Oct 2020, 07:21

Song thất lục bát by Tinh Hoa Tue 27 Oct 2020, 03:31

Những Bài Năm 2020 by mytutru Mon 26 Oct 2020, 08:11

TRANG THƠ LÊ HẢI CHÂU by Lê Hải Châu Mon 26 Oct 2020, 07:35

8 chữ by Tinh Hoa Mon 26 Oct 2020, 00:00

Những Đoá Từ Tâm - Thơ Tình Yêu, Tình Nước by Việt Đường Sun 25 Oct 2020, 18:18

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Đăng Nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Đăng nhập tự động mỗi khi truy cập: 
:: Quên mật khẩu
Share | 
 

 Nói nghĩa là gì?

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Chuyển đến trang : Previous  1, 2
Tác giảThông điệp
Phương Nguyên

Phương Nguyên

Tổng số bài gửi : 3212
Registration date : 23/03/2013

Nói nghĩa là gì? - Page 2 Empty
Bài gửiTiêu đề: Re: Nói nghĩa là gì?   Nói nghĩa là gì? - Page 2 I_icon13Fri 18 Sep 2020, 11:06

Trà Mi đã viết:
Cái cười trong ngôn từ Việt Nam

Trầm Thanh Hùng

B. Đàn ông cười

Tác giả xin dành riêng một phần hẳn hòi để bàn về những cái cười bê bối của đàn ông mà chắc là ai cũng đã có nghĩ đến và biết qua khá nhiều. Không phải tác giả là người hẹp hòi, có ác cảm với giới mày râu – vì thực ra tác giả cũng chỉ là một kẻ tu mi nam tử như ai vậy – nhưng là vì bọn đàn ông mình cứ nhiều cái cười không chê vào đâu được!

Thích thú một điều gì, ít khi nào – ít khi chứ không phải không bao giờ – dân đàn ông có cái cười trong sạch đâu. Tự nhiên dù là vui vì một chuyện rất đàng hoàng, tiếng cười lúc bật lên bao giờ cũng nghe có pha một vẻ gì đáng ghét và dơ dáy lạ.

Cười nham nhở là thường tình nhất. Cái cười nham nhở không bật ra thành tiếng như những cái cười khác, mà nó thể hiện qua gương mặt của người cười. Cười nham nhở thì hay toét mồm ra nên có khi người ta cũng gọi trệch đi là cười nhăn nhở. Đồng nghiệp của cười nham nhở là cười khả ố. Cười khả ố thì không được yên lặng như cái cười nham nhở, nó bật ra một tràng dài toàn là những tiếng nghe mà ngứa ngáy cái lỗ nhĩ. Thực ra, tiếng cười khả ố không xác định hẳn hòi thành một thanh âm nào cả, nó có thể hô hô hô…, hê hê hê…, he he he…, hi hi hi… nghĩa là rặt những thanh âm khởi đầu chữ h và không có dấu. Khi tiếng cười có bỏ dấu vào thì lại khác, chừng đó tiếng cười không còn kéo dài bất tận như tiếng cười khả ố nữa mà nó là cái cười gióng một, bật ra thành từng cặp hai tiếng, từng cặp hai tiếng mà thôi. Đó là cười thô bỉ, cười bỉ lậu. Tiếng sẽ là hế hê, hé he, hố hô, hí hi v.v…Tác giả không kể hét ra đây vì những tiếng cười này không có gì để mà đo lường nó được cả, cái số lượng của nó tùy thuộc vào người sử dụng cái cười có sáng kiến hay không…

Đồng nghĩa với cười nham nhở, cười khả ố, cười thô bỉ là cười hềnh hệch, cười sàm sỡ. Cười sàm sõ còn là biểu hiệu của người không đứng đắn nữa trong khi những cái cười kể trên có thể là của một tên xưa nay vẫn hiền lành nhưng trong một phút bốc đồng muốn quên cái sự đời nên mới bật miệng mà văng ra như vậy. Cười sàm sỡ quá lố, nhất là khi đối diện với phái nữ – tức địch quân của bọn râu mày – thì bị chửi cho là cười mất dạy, cười tục tằn, bỉ ổi. Đó là nhẹ, gặp nương tử nào đáo để thì tác giả của cái cười sẽ bị ban cho một tiếng rất nặng là cười dê xồm, cười ba mươi lăm.

Nghe hai cô cong cóc kháo nhau:

“Mày quen thằng đó à?"

"Ừ, rồi sao?"

"Nó ‘dê’ lắm!"

"Sao mày biết?”

“Nghe nó cười tao biết ngay!”

Nghe cười mà biết ngay là dê thì cái cười quả là gớm ghiếc thật. Chữ cười dê thì chỉ có “địch quân” mới ban cho ta chứ thực ra, dân mày râu với nhau không ai lại chơi nhau đau vậy. Tuy nhiên, tác giả cũng công nhận một điều là đáng ghét. Sáng sớm mới bước ra khỏi cửa – nhất là mấy cô vì với bọn đàn ông thì ăn thua gì – nghe những tiếng cười hẻ hẻ, hề hề, he he nó đuổi theo đằng sau thì thật là muốn tặng cho mấy guốc quá!

Trong nhóm cười dê thì có: cười suồng sã hay cười cợt nhã, chớt nhã là giai đoạn khởi đầu nhé, rồi mới qua đến cười xỏ lá. Trong nhiều trường hợp, chữ cười xỏ lá không có nghĩa là dê cụ, dê non gì hết. Nó còn có thể là cái cười của mấy chị đàn bà nữa. Tiếng cười xỏ lá thường sau một câu khen hão, khen để chọc gan người ta, làm cho người ta biết là bị chọc quê mà không trả thù được.

Sau cái cười xỏ lá thì lại là cười híp mắt. Cười híp mắt đi đôi với thành ngữ – rất nặng – mặt lợn mồm bò cười híp mắt! Cười híp mắt có lẽ là một trong những hình thức cười đáng ghét nhất vì nó biểu lộ hẳn hòi trên khuôn mặt.

Ở trên có đề cập đến chữ cười cợt nhã hay cười cớt nhã. Cười cợt nhã hay cười cớt nhã khác với cười cợt. Cười cợt ngụ một ý tưởng vui tươi, tự nhiên, còn cười cợt nhã hay cười cớt nhã lại ngụ một ý tưởng, một cử chỉ không đàng hoàng, không đứng đắn.

Cười đểu cáng là một lối cười đặc biệt, có thể bật lên thành tiếng và có thể chỉ là một cái nhếch mép. Cười đàng điếm hay cười sở khanh cũng đồng nghĩa với cười đểu cáng. Cười dâm ô hay cười dâm đãng là cái cười dơ dáy nhất, nó cũng giông giống như cái cười đểu cáng: có thể bật lên thành tiếng hay chỉ là một cái nhếch mép mà thôi. Điển hình nhất của tiếng cười này là cái cười của các ông vua, ông quan trên sân khấu hay trên màn ảnh v.v…

Cười tiếu lâm là cái cười biểu lộ sự khoái trá, thích thú với lập pháp! Tác giả của cái cười này thường sử dụng nó về sau khi kể hay nghe được chuyện tiếu lâm vớ vẩn. Trong nhiều trường hợp, cái cười tiếu lâm còn đi đôi với cười xỏ lá để quậy cho người ta tức thêm. Cười đê mạt là tiếng gọi chung các thứ cười ở trên, nó còn có chữ đồng nghĩa là cười hạ cấp. Cười man rợ thì chắc chắn là bật lên thành tiếng và tiếng này hẳn là nghe nó khốn nạn, nó… duy vật lắm; nặng hơn thì lại là cười thú vật.

Cười xấc xược, cười hỗn láo, cười láo xược, cười lấc cấc và cười vênh váo tỏ một ý tưởng ương ngạnh, trong đó, tiếng cười vênh váo còn ngụ ý hỗn hào và kiêu căng nữa.

Đối với những tên cướp, những tên sắp giết người, tiếng cười của chúng được tặng cho một tên tuy không có thật nhưng lại rất tượng hình, đó là cười sặc mùi máu, cười tanh tưởi, cười lạnh cả gáy, lạnh cả xương sống. Còn đối với các bợm nhậu thì tên gọi thực hơn: đó là cái cười sặc mùi rượu.

Trên là những lối cười điển hình cho giới đàn ông râu ria lởm chởm. Tiếng cười tuy tệ hại thật nhưng ít ra nó cũng đã nói lên ít nhiều sự biểu lộ tư tưởng của họ qua giọng cười. Tuy vậy, không ai có thể trách móc hay ép buộc giới đàn ông phải từ bỏ những cái cười ấy. Đàn bà không có giọng cười giống như vậy nên lối cười đó là một độc quyền, một biểu hiệu của phái đàn ông mà có lẽ, nếu ai không có một trong những cái cười đó thì chắc là không “xứng đáng” để làm đàn ông nữa!

(còn tiếp)

Cười cũng có muôn điệu cười á TM. PN thích nhất là nhìn trẻ thơ cười. Đáng yêu lắm. Thích nữa là nhìn nụ cười hạnh phúc của ai đó. Tưởng như mình cũng hạnh phúc lây :tongue:
Ông tác giả này người quê đâu ta? Cợt nhả mà ổng viết cợt nhã hihi
Về Đầu Trang Go down
Trà Mi

Trà Mi

Tổng số bài gửi : 4769
Registration date : 01/04/2011

Nói nghĩa là gì? - Page 2 Empty
Bài gửiTiêu đề: Re: Nói nghĩa là gì?   Nói nghĩa là gì? - Page 2 I_icon13Fri 18 Sep 2020, 11:16

Phương Nguyên đã viết:
Trà Mi đã viết:
Cái cười trong ngôn từ Việt Nam

Trầm Thanh Hùng

B. Đàn ông cười

Tác giả xin dành riêng một phần hẳn hòi để bàn về những cái cười bê bối của đàn ông mà chắc là ai cũng đã có nghĩ đến và biết qua khá nhiều. Không phải tác giả là người hẹp hòi, có ác cảm với giới mày râu – vì thực ra tác giả cũng chỉ là một kẻ tu mi nam tử như ai vậy – nhưng là vì bọn đàn ông mình cứ nhiều cái cười không chê vào đâu được!

Thích thú một điều gì, ít khi nào – ít khi chứ không phải không bao giờ – dân đàn ông có cái cười trong sạch đâu. Tự nhiên dù là vui vì một chuyện rất đàng hoàng, tiếng cười lúc bật lên bao giờ cũng nghe có pha một vẻ gì đáng ghét và dơ dáy lạ.

Cười nham nhở là thường tình nhất. Cái cười nham nhở không bật ra thành tiếng như những cái cười khác, mà nó thể hiện qua gương mặt của người cười. Cười nham nhở thì hay toét mồm ra nên có khi người ta cũng gọi trệch đi là cười nhăn nhở. Đồng nghiệp của cười nham nhở là cười khả ố. Cười khả ố thì không được yên lặng như cái cười nham nhở, nó bật ra một tràng dài toàn là những tiếng nghe mà ngứa ngáy cái lỗ nhĩ. Thực ra, tiếng cười khả ố không xác định hẳn hòi thành một thanh âm nào cả, nó có thể hô hô hô…, hê hê hê…, he he he…, hi hi hi… nghĩa là rặt những thanh âm khởi đầu chữ h và không có dấu. Khi tiếng cười có bỏ dấu vào thì lại khác, chừng đó tiếng cười không còn kéo dài bất tận như tiếng cười khả ố nữa mà nó là cái cười gióng một, bật ra thành từng cặp hai tiếng, từng cặp hai tiếng mà thôi. Đó là cười thô bỉ, cười bỉ lậu. Tiếng sẽ là hế hê, hé he, hố hô, hí hi v.v…Tác giả không kể hét ra đây vì những tiếng cười này không có gì để mà đo lường nó được cả, cái số lượng của nó tùy thuộc vào người sử dụng cái cười có sáng kiến hay không…

Đồng nghĩa với cười nham nhở, cười khả ố, cười thô bỉ là cười hềnh hệch, cười sàm sỡ. Cười sàm sõ còn là biểu hiệu của người không đứng đắn nữa trong khi những cái cười kể trên có thể là của một tên xưa nay vẫn hiền lành nhưng trong một phút bốc đồng muốn quên cái sự đời nên mới bật miệng mà văng ra như vậy. Cười sàm sỡ quá lố, nhất là khi đối diện với phái nữ – tức địch quân của bọn râu mày – thì bị chửi cho là cười mất dạy, cười tục tằn, bỉ ổi. Đó là nhẹ, gặp nương tử nào đáo để thì tác giả của cái cười sẽ bị ban cho một tiếng rất nặng là cười dê xồm, cười ba mươi lăm.

Nghe hai cô cong cóc kháo nhau:

“Mày quen thằng đó à?"

"Ừ, rồi sao?"

"Nó ‘dê’ lắm!"

"Sao mày biết?”

“Nghe nó cười tao biết ngay!”

Nghe cười mà biết ngay là dê thì cái cười quả là gớm ghiếc thật. Chữ cười dê thì chỉ có “địch quân” mới ban cho ta chứ thực ra, dân mày râu với nhau không ai lại chơi nhau đau vậy. Tuy nhiên, tác giả cũng công nhận một điều là đáng ghét. Sáng sớm mới bước ra khỏi cửa – nhất là mấy cô vì với bọn đàn ông thì ăn thua gì – nghe những tiếng cười hẻ hẻ, hề hề, he he nó đuổi theo đằng sau thì thật là muốn tặng cho mấy guốc quá!

Trong nhóm cười dê thì có: cười suồng sã hay cười cợt nhã, chớt nhã là giai đoạn khởi đầu nhé, rồi mới qua đến cười xỏ lá. Trong nhiều trường hợp, chữ cười xỏ lá không có nghĩa là dê cụ, dê non gì hết. Nó còn có thể là cái cười của mấy chị đàn bà nữa. Tiếng cười xỏ lá thường sau một câu khen hão, khen để chọc gan người ta, làm cho người ta biết là bị chọc quê mà không trả thù được.

Sau cái cười xỏ lá thì lại là cười híp mắt. Cười híp mắt đi đôi với thành ngữ – rất nặng – mặt lợn mồm bò cười híp mắt! Cười híp mắt có lẽ là một trong những hình thức cười đáng ghét nhất vì nó biểu lộ hẳn hòi trên khuôn mặt.

Ở trên có đề cập đến chữ cười cợt nhã hay cười cớt nhã. Cười cợt nhã hay cười cớt nhã khác với cười cợt. Cười cợt ngụ một ý tưởng vui tươi, tự nhiên, còn cười cợt nhã hay cười cớt nhã lại ngụ một ý tưởng, một cử chỉ không đàng hoàng, không đứng đắn.

Cười đểu cáng là một lối cười đặc biệt, có thể bật lên thành tiếng và có thể chỉ là một cái nhếch mép. Cười đàng điếm hay cười sở khanh cũng đồng nghĩa với cười đểu cáng. Cười dâm ô hay cười dâm đãng là cái cười dơ dáy nhất, nó cũng giông giống như cái cười đểu cáng: có thể bật lên thành tiếng hay chỉ là một cái nhếch mép mà thôi. Điển hình nhất của tiếng cười này là cái cười của các ông vua, ông quan trên sân khấu hay trên màn ảnh v.v…

Cười tiếu lâm là cái cười biểu lộ sự khoái trá, thích thú với lập pháp! Tác giả của cái cười này thường sử dụng nó về sau khi kể hay nghe được chuyện tiếu lâm vớ vẩn. Trong nhiều trường hợp, cái cười tiếu lâm còn đi đôi với cười xỏ lá để quậy cho người ta tức thêm. Cười đê mạt là tiếng gọi chung các thứ cười ở trên, nó còn có chữ đồng nghĩa là cười hạ cấp. Cười man rợ thì chắc chắn là bật lên thành tiếng và tiếng này hẳn là nghe nó khốn nạn, nó… duy vật lắm; nặng hơn thì lại là cười thú vật.

Cười xấc xược, cười hỗn láo, cười láo xược, cười lấc cấc và cười vênh váo tỏ một ý tưởng ương ngạnh, trong đó, tiếng cười vênh váo còn ngụ ý hỗn hào và kiêu căng nữa.

Đối với những tên cướp, những tên sắp giết người, tiếng cười của chúng được tặng cho một tên tuy không có thật nhưng lại rất tượng hình, đó là cười sặc mùi máu, cười tanh tưởi, cười lạnh cả gáy, lạnh cả xương sống. Còn đối với các bợm nhậu thì tên gọi thực hơn: đó là cái cười sặc mùi rượu.

Trên là những lối cười điển hình cho giới đàn ông râu ria lởm chởm. Tiếng cười tuy tệ hại thật nhưng ít ra nó cũng đã nói lên ít nhiều sự biểu lộ tư tưởng của họ qua giọng cười. Tuy vậy, không ai có thể trách móc hay ép buộc giới đàn ông phải từ bỏ những cái cười ấy. Đàn bà không có giọng cười giống như vậy nên lối cười đó là một độc quyền, một biểu hiệu của phái đàn ông mà có lẽ, nếu ai không có một trong những cái cười đó thì chắc là không “xứng đáng” để làm đàn ông nữa!

(còn tiếp)

Cười cũng có muôn điệu cười á TM. PN thích nhất là nhìn trẻ thơ cười. Đáng yêu lắm. Thích nữa là nhìn nụ cười hạnh phúc của ai đó. Tưởng như mình cũng hạnh phúc lây  :tongue:
Ông tác giả này người quê đâu ta? Cợt nhả mà ổng viết cợt nhã hihi


thấy giọng văn là bít dân Nam kỳ ăn giá sống đó tỷ!   Very Happy

_________________________
Nói nghĩa là gì? - Page 2 Saurie11
Về Đầu Trang Go down
Trà Mi

Trà Mi

Tổng số bài gửi : 4769
Registration date : 01/04/2011

Nói nghĩa là gì? - Page 2 Empty
Bài gửiTiêu đề: Re: Nói nghĩa là gì?   Nói nghĩa là gì? - Page 2 I_icon13Sun 20 Sep 2020, 09:51

Cái cười trong ngôn từ Việt Nam

Trầm Thanh Hùng


C. Cười tình

Cười tình là biểu lộ cái tình cảm thương, yêu qua cách cười và giọng cười. Cười duyên là cái cười cố ý tạo cho gương mặt một nét tươi tắn, duyên dáng. Cười duyên có thể nói là không bao giờ bật lên thành tiếng; vì dù cái cười có đẹp đến thế mấy, có dễ thương xinh tươi đến thế mấy mà lại phát ra thành tiếng khanh khác thì thật chẳng có duyên dáng tí nào mà lại có thể bị gọi cho là cười vô duyên nữa. Trong mục cười duyên có những cái cười sau đây:

Cười mím chi hay mánh chi cũng là cái cười yên lặng. Cười mím chi không phát ra thành tiếng và cũng không toét miệng ra lớn quá. Thường, cái cười mím chi cũng là một cái cười nhẹ và không để răng ra ngoài. Cười tủm tỉm cũng không khoe răng và là một cái cười thật nhẹ nhưng dài hơn cười mím chi. Cười chúm chím là cười mà cố nén không toét miệng ra rộng quá nên môi của người cười hơi chúm lại. Cả hai cái, cười tủm tỉm và cười chúm chím còn ngụ một ý đặc biệt là để trêu ghẹo, đùa cho thẹn chơi vậy; nhưng cái cười tủm tỉm vì chậm và lâu hơn cười chúm chím nên người bị trêu dễ nhận hơn là cười chúm chím. Người bị trêu ghẹo, muốn khỏa lấp thì cũng cười, nhưng cái cười có tính chất và hình thức khác, đó là cười thẹn thùng hay cười thẹn thò, thẹn thùa cười e lệ.

Cười ngây thơ là cái cười của những đứa trẻ dăm ba tuổi khi thấy gì lạ mắt, lạ tai. Nhưng đồng thời đôi khi cũng được các cô – chỉ các cô thôi, vì bọn đàn ông mà cười ngây thơ thì sống sao nổi?! – áp dụng trong kế hoạch tấn công tâm lý vào tinh thần đối phương đang sừng sững trước mặt. Rủi ro cái cười không còn chút vẻ ngây thơ gì cả thì tác giả của nó sẽ bị biếu cho tiếng cười ngây thơ hay cười lão! Như vậy, cười cũng là một chiến thuật rất tinh vi mà nếu áp dụng sơ hở có thể chết như chơi.

Cười tình tứ là cái cười cốt yếu trong phần cười tình này. Mặc dầu nằm riêng một mục nhỏ nhưng tất cả những cái cười trong phần này đều thuộc phạm vi của cái cười tình tứ. Cười đa tình là một hình thức lớn của cười tình tứ, văn chương hơn thì là nụ cười ong bướm… Cười nụ để tạo duyên dáng nên đôi khi không phải vì vui hay khoan khoái trong lòng. Cười nhoẻn hay nhoẻn miệng cười ngụ một ý vui vẻ. Hai người bạn trẻ giống nhau cũng thường có cái cười này để làm câu chào hỏi.

Cười má lúm đồng tiền đôi khi không hẳn là cười tình. Cười nũng nịu là để làm nũng ai một điều gì, không được thì cười hờn dỗi hay hờn mát. Cười âu yếm hay cười trìu mến cùng một nghĩa thương yêu như nhau. Những cái cười đó có thể gọi chung là những cái cười khả ái, dễ mến, nó làm tăng thêm tình cảm giữa hai phe, tạo nên một bầu không khí thông cảm, thông cảm…

Cười lẳng hay cười lẳng lơ, cười lơi lả ngụ một ý tưởng và tạo một cử chỉ đàng hoàng. Nó chỉ có thể làm thích thú những người không đứng đắn, còn đối với người đàng hoàng thì nó chỉ làm cho người ta khó chịu và bực bội hơn. Trong Nam, người ta thường thay chữ cười lẳng lơ bằng cười lẳng lúa. Dùng chữ nặng hơn để có ý miệt thị người miền Bắc còn gọi là cười đĩ thõa, cười dâm dật, cười trắc nết, ngả ngớn.

Cười ru hồn người ngụ một ý tưởng mê hoặc cho nên người ta còn gọi đó là nụ cười mê hoặc khách anh hùng hay cười bao tự. Những cái cười đó có thể là cười lôi cuốn, cười quyến rũ hay cười hấp dẫn như đá nam châm. Ba cái cười mới này hơi có khác ở trên chút xíu là trong vài trường hợp, chúng không phải là những cái cười cố ý mà có thể chỉ là vô tình. Cười nghiêng nước nghiêng thành đồng nghĩa với cười Bao Tự. Cười cong cớn đôi môi thì chắc chắn là cái cười của các cô để làm ra vẻ nũng nịu, hờn mát rồi.

Cười mơ mộng là cái cười vô tình, cái cười bất chợt điểm trên mặt một nhân vật nào đó đang nghĩ, đang mơ mộng tới một điều gì thích thú hay một ngoại nhân nào khác – thường là nghĩ tới địch quân của mình. Cười mơ mộng còn có các đồng nghĩa khác là cười lãng mạn, cười một mình, cười vơ vẩn, cười bâng quơ. Diễn tả một cách văn chương tiểu thuyết thì là cười xa vắng.

Đủ chuyện cả rồi.

… Bây giờ rủi ro như bị thất tình, bị người yêu hất hủi, đá đít, nạn nhân sẽ đau khổ lắm và có thể khóc được, nếu là phái yếu. Gặp giới đàn ông con trai thì khi hỏi chuyện nhau, họ lại cười! Nhưng lần này cái cười không còn đượm nét vui vẻ thích thú nữa, mà là cái cười đau khổ, cười chua chát, cười méo mặt, cười chán chường, cười mà trong lòng tan nát, đau đớn khổ sở mà vẫn phải cười, cười cho quên đời quên mình. Đó là những cái cười bi quan, yếm thế, cười đượm vẻ cay cú, hận đời và hận mình. Bị bạn bè châm biếm, trêu trọc thì nạn nhân cười buồn, cười gượng gạo, chịu đựng; cho nên lắm khi lại cười cười ra nước mắt nữa.

Gặp người có chí khí, tinh thần cứng cỏi thì khi ấy, cái cười của họ là cái cười trầm tĩnh, cười thâm trầm, sâu sắc, một đôi khi còn có thể là cái cười thản nhiên nữa. Chữ cười thản nhiên ấy lại đồng nghĩa với chữ cười đời, tỏ ý xem thường cuộc đời và cho rằng đời là thế, có đếch gì mà buồn!

Riêng những ông bạn quý trêu chọc người ta trong lúc người ta đau khổ thì bị chửi cho là: vô duyên! Cười trên sự đau khổ của người khác; dạy đời hơn thì là.

   Cười người chớ vội cười lâu,
   Cười người hôm trước hôm sau người cười.



(còn tiếp)

_________________________
Nói nghĩa là gì? - Page 2 Saurie11
Về Đầu Trang Go down
Trà Mi

Trà Mi

Tổng số bài gửi : 4769
Registration date : 01/04/2011

Nói nghĩa là gì? - Page 2 Empty
Bài gửiTiêu đề: Re: Nói nghĩa là gì?   Nói nghĩa là gì? - Page 2 I_icon13Mon 28 Sep 2020, 08:33

Cái cười trong ngôn từ Việt Nam

Trầm Thanh Hùng


D. Những cái cười khác

Trước đèn xem truyện Tây Minh
Gẫm cười hai chữ nhơn tình éo le!

Gẫm cười hay cười suy gẫm là cái cười ngầm cho ta biết tác giả của nó đang nghĩ ngợi, nghiền ngẫm về một ý tưởng nào đó. Có nơi chép là: Nực cười hai chữ nhơn tình éo le! Nước cười thì lại có nghĩa khác. Nực cười là đáng tức cười, nghĩ mà buồn cười cho cuộc đời ngang trái, cho cái ô trọc, khốn nạn của cuộc đời hay của con người.

Nực cười ngụ một ý chua chát, khinh bỉ, còn gẫm cười thì ngụ một ý suy tư và sâu sắc, thâm trầm hơn. Cười khinh bỉ là cái cười xem thường kẻ khác, hạ thấp giá trị của người khác trong ý nghĩ mình. Nó đồng nghĩa với cười miệt thị, cười rẻ rúng, cười ngạo mạn. Đó là nghĩa đen của cười khinh bỉ.

Dùng vào nghĩa bóng thì người ta có chữ khác, cười vào mặt là rõ rệt nhất: “Mày mất dạy thế để người ta cười vào mặt bố mẹ mày à?”. Tương tự, còn gọi là cười vào mũi, cười thầm trong bụng! Dĩ nhiên những cái cười này không biểu lộ ra nét mặt hay tiếng cười mà chỉ có nghĩa là cười chê, coi thường nhân cách…

Cười mỉa mai phát lộ hẳn hòi qua sắc diện và âm thanh, nó ngụ ý gợi lên và làm cho người khác tức thêm hay hối hận thêm. Cười chế nhạo hay cười nhạo báng, cười châm biếm, chế giễu, cười trêu gan đều ngụ một ý cười cho người khác tức.

Cười mũi là cái cười nhếch mũi lên một cái để tỏ ý khinh khi hay bất bình. Cười ruồi thì cũng thế nhưng chỉ nhếch mép đủ để con ruồi đậu ở miệng bay đi thôi…, nó ngụ ý vui và nhẹ nhàng chứ không gay gắt như cười mũi. Cười nửa miệng hay cười đờ-mi ngụ ý vui thoang thoảng như cười ruồi.

Cười gằn hay cười khan, cười khẩy là những những cái cười thâm độc, cười để dằn mặt người khác tỏ cho người khác biết mình chẳng sợ ai và còn có vẻ rẻ rúng, xem thường người đối diện nữa. Cười nhạt hay cười lạt cũng cùng nghĩa ấy nhưng đượm vẻ lạnh lùng hơn và ghê gớm hơn. Cười tàn nhẫn là lối cười đi đôi với một hành động ác nhân, thất đức, hành động đó có thể là một cử chỉ giết người nữa.

Cười lanh lảnh là lối cười ghê rợn, cười nghe lạnh xương sống, cống xương sườn, cười nghe dựng cả tóc gáy, cười nghe phát sởn gai ốc, phát nổi da gà. Thường thường, loại cười này chỉ dùng trong tiểu thuyết ma quỷ để gợi cho độc giả một cảm giác gây gấy, rùng rợn thêm lên. Cười khinh khỉnh vừa ngụ ý chê bai người khác vừa có vẻ kiêu căng, khiếm nhã. Cười xòa là cái cười dễ dãi của một người không cố chấp, nghe rồi chỉ cười và bỏ ngoài tai tất cả những chuyện mà người khác kể cho. Cười phúc hậu hay cười nhân hậu là cái cười của người đạo đức đàng hoàng, nó còn có thể là cái cười của các bậc tu hành khả kính nữa.

Cười nhã nhặn, cười xã giao là cái cười của người lịch sự dùng trong khi giao tiếp thường ngày với những người xung quanh mình. Cùng một ý đó là cười ngoại giao, cười mua lòng người khác, cười vì lịch sự, cười bặt thiệp. Cười chính trị là nụ cười được đem ra sử dụng để chuẩn bị làm “áp phe” với một người nào. Đối với các tay chính khách, nụ cười của họ cũng bị ban cho là cười chính trị, vì trên thực tế, giữa những tay chính trị già hàm thì không có vấn đề cười vì vui hay cười vì thích thú tự nhiên bao giờ.

Cười cầu tài là lối cười hề hề của mấy chú Ba bụng phệ tính tiền và làm toán cộng nhanh như gió. Các chú cười để bề ngoài ai cũng tưởng các chú dễ dãi, sao cũng được, nhưng bề trong, trong cái nồi nước lèo phề phệ của các chú, là cả một sự tính toán vĩ đại và chính xác vô cùng. Các chú thả con tép bắt con tôm đấy!

Cười nịnh hay cười nịnh nọt, cười vuốt đuôi là cốt yếu làm vui lòng những kẻ trên mình để hòng hưởng chút xôi rượu gì chăng. Cho nên, ta thấy cái cười cầu tài của mấy chú Ba cũng là một trong những cái cười nịnh mà là cười nịnh có toan tính có đường lối hẳn hòi chứ không phải để nịnh suông như người Việt mình. Đồng nghĩa với cười nịnh nhưng nhẹ nhàng hơn là cười mơn, cười mơn trớn, cười lấy lòng người khác. Cười hùa cười phụ họa đôi khi không có ý nịnh hót mà chỉ là một trong những cách biểu lộ sự đồng ý đồng tình trong một vấn đề gì đó. Đồng ý với ai một chuyện gì mà vì thấy ngường ngượng khó nói người ta cũng dùng cái cười để trả lời cho những người xung quanh biết, đó là cái cười đồng ý, cười biểu đồng tình v.v…

Cười vị tha, cười khoan dung cái cười của kẻ đại nhân quân tử (quân tử thật chứ không phải quân tử tàu). Cười mộc mạc, cười hiền lành, cười dễ dãi cũng là cái cười của người hiền. Nó cũng bao gồm cái cười khiêm tốn, cười khiêm nhượng hay khiêm nhường nữa. Cười điềm nhiên, cười điềm tĩnh cười bình thản biểu lộ sự mạnh mẽ của ý chí, không hốt hoảng trước một vấn đề nguy nan nào đó và vẫn tỉnh táo, sáng suốt để đối phó. Cười phớt tỉnh cũng là một cái cười của người rắn rỏi và can trường như người điềm nhiên. Cười tự tin hay cười lạc quan ngụ ý tin tưởng và hy vọng nhiều ở thành công. Trái lại là cười tự phụ, tự đắc, tự kiêu, tự mãn.

Cười tế nhị hay cười ý nhị là cái cười dùng để khởi đầu cho một giải quyết nào đó nhằm thanh toán vấn đề khó khăn. Cười bần tiện là cái cười mà kẻ tiểu nhân thường áp dụng để xin xỏ ai một cái gì. Nó đồng nghĩa với cái cười đê tiện, cười hèn hạ. Cười nhục nhã là một cái cười có tính chất gượng gạo, khổ sở, cay đắng trước một thất bại của mình.

Cười bí ẩn là cái cười khó hiểu, có ý muốn che giấu một điều gì không cho ai biết, nó đồng nghĩa với cười bí mật, cười hóc hiểm. Cười cứng cỏi là cái cười của người gan lì, nó có ý thách đố những người xung quanh và sẵn sàng phản công lại kẻ địch. Vì thế nên còn gọi là cười thách đố, cười dằn mặt, cười cứng rắn. Cười cương quyết cũng tỏ ý ấy nhưng dễ chịu hơn, nó muốn làm cho người khác phải lùi bước trước mình và kính sợ mình còn cười cứng cỏi ngụ một ý muốn… chơi tay đôi!

Cười khiêu khích, cười khiêu chiến hay cười ngạo nghễ là tỏ ý muốn tấn công kẻ địch và xem thường năng lực chống trả của kẻ địch. Gặp người biết cắn răng chịu thì họ chỉ cười để đáp lại, đó là cười nhịn nhục, cười chịu đựng, cười nén giận. Cười uất ức hay cười nghẹn ngào là biểu lộ sự bất lưc và căm giận của mình trước một kẻ địch có thế lực mạnh hơn.

Cười thú vị để biểu lộ một sự khoan khoái nhẹ nhàng và trầm tĩnh. Cười cởi mở là cái cười dễ chịu, không gút mắt, không bắt bẻ ai cả. Cười gian trá, cười xảo quyệt cái cười của kẻ lưu manh đang dự tính qua mặt ai hay làm một điều gì ám muội. Cười nhu nhược hay cười mệt nhọc là cái cười của kẻ đã buông xuôi hai tay, mặc cho thời thế quay cuồng “để xem con tạo xoay vần ra sao”.

Cười lấp liếm, cười giấu giếm, che đậy, cười che giấu là để cản mũi, tảng lờ, phớt phớt đi để người ta đừng dòm ngó, nhỏ to gì đến công việc làm của mình hết. Một đôi khi người ta còn sử dụng nó để vờ lấp liếm, vờ che đậy làm ra vẻ ta đây kín đáo, khiêm nhường, không muốn lộ cho ai biết chuyện mình đang làm nhưng kỳ thực để thoảnỗi niềm tâm sự cố tình vờ che giấu bấy lâu nay; hoặc để người ta không lưu ý đến mình nữa – người ta đã biết là mình khiêm nhường rởm – dễ bề cho mình dò xét lại chuyện người ta. Vì thế, cái cười của những người này còn là cười dò xét nữa. Che giấu chuyện mình mà vẫn muốn tọc mạch, dòm ngó chuyện người khác thì hạng người này có một bộ mặt ngoài đạo đức, từ bi, khả kính còn bên trong thì hư nát, đốn mạt và thối om cả lên… Còn như vô tình làm mếch lòng ai thì lại cười vã lã, hay cười bã lã, cười đánh trống lấp, cười ngọt ngào để người ta đừng trách mình và đừng khinh khi mình. Lúc sắp nhờ vả hay đang nhờ vả người khác điều gì thì gặp mặt đâu cũng tươi cười, cười tử tế, cười đàng hoàng lắm; nhờ vả xong rồi thì lại làm ra vẻ nghiêm trang lạnh lùng trên bộ mặt trơ trẽn của mình ngay (lúc đó mà cười thì là cười trơ trẽn).

Cười the thé là tiếng cười rùng rợn của mấy bà đồng, bà bóng, mấy bà mối lái, cho vay ăn lời cắt cổ mười thành mười hai, gặp điều gì đúng với dự tính của mình nên thích thú quá không che giấu nổi. Cười như mấy bà mối lái đó là cười nghe mà phát ghét, cười không có nghệ thuật gì hết, cười giả dối rẻ tiền.

Cười hoan hỉ là cái cười biểu lộ sự vui sướng nhẹ nhàng, không ồ ạt, đình đám. Cười thông cảm để tỏ sự đồng ý với một người nào đó hay để chia sẻ sự băn khoăn, lo lắng hay vui vẻ của người đó. Cười buồn là cái cười của người biết chịu đựng trước thất bại, nó khác với buồn cười. Buồn cười hay tức cười, mắc cười, bắt tức cười đều ngụ ý như nhau. Đôi khi người ta cũng dùng chữ nói nghe mà nực cười hay bình dân hơn: thắc cười, nhột cười… Ngược lại với tức cười, buồn cười là nén cười, nhịn cười, nín cười, dồn ép để khỏi bật ra tiếng cười. Đè nén không nổi thì bật lên cười, cười đến chết.

Cười thương hại hay cười an ủi ngụ ý nhân đạo trong sạch. Cười dí dỏm hay cười hóm hỉnh ngụ ý chọc với mục đích cười cho vui thôi chứ không bao hàm ác ý. Cười bối rối là lối cười rất yếu, chỉ dùng để phải không nhẹ những lời trêu ghẹo của người ta. Cười ngờ vực hay cười đa nghi là tỏ ý không tin tưởng nơi lời nói hay việc làm của người khác. Người có gian ý thì cười mà mắt láo liêng, mắt mở trao tráo, thồ lộ như hai con mắt cú, những kẻ ấy thì phải coi chừng. Cười thoải mái hay cười nhẹ nhõm cho ta biết người cười không còn lo lắng nữa, nó đồng nghĩa với cười yên tâm. Cười làm lành cố nhiên là để cho người khác hết giận mình, còn cười lãnh đạm là tỏ vẻ không để ý gì đến điều người khác đang làm hay đang nói.

Cười lén là cười mà không dám cho người khác thấy vì mình có gì trêu chọc người ta nhưng lại sợ người ta phải không. Còn cười mát là ra vẻ giận dỗi hay để tỏ ý không ưa người đối diện. Người nào cười mà hai môi dính chặt lại, không dám đưa cái răng nào ra cả là cười mím hay còn gọi là cười đanh đá. Cười hởi dạ là để tỏ ý hài lòng và khoan khoái về những điều mà người khác tán tụng, suy tôn mình lên.

Cười huề hay cười khì là những cái cười giảng hòa, dễ dãi, để không ai giận ai nữa hết. Cười ngoan cố hay cười lì lợm là cái cười của kẻ đê hèn, làm cho người khác nổi sùng vì cứ dai dẳng đuổi theo cầu xin một lợi lộc gì cho mình. Cười nhẹ đôi khi còn để biểu lộ sự đồng ý với một người nào đó.

Cười cười nói nói là cử chỉ của kẻ sắp giết người đến nơi mà không ai biết. Đó là cử chỉ của một nàng Hoạn Thư khi bắt gặp Kiều và Thúc Sinh:

Cười cười nói nói ngọt ngào,
Hỏi rằng “Chàng ở chốn nào lại chơi?”.

Cười quái gở là lối cười kỳ dị làm cho người khác phải ghê sợ, tránh xa. Còn gọi là cười quái dị, quái vật. Cười hách dịch hay cười hống hách là để tỏ ý như ta đây cha chúa mọi người. Lối cười này còn gọi là cười cao kỳ, cười như chủ nhân ông nữa.

Cuối cùng là mỉm cười hay cười mỉm. Cười mỉm là lối cười lịch sự và đàng hoàng nhất. Tuy vậy, nghĩa của nó cũng rất rộng: ta có thể nói là đến hơn nửa tổng số những cái cười của thế gian này nằm trong mỉm cười – độc giả xem lại bài trên rồi nghiệm thử xem có đúng không – Vì là lối cười lịch sự nhất nên ai hay cười mỉm thường dễ mua lòng người khác hơn là cười lên ồ ồ như sấm dậy. Nhà văn người Anh Chesterfield khuyên con trai: “Cha ước mong người ta thấy con luôn mỉm cười mà người ta đừng nghe con cười”.

(còn tiếp)

_________________________
Nói nghĩa là gì? - Page 2 Saurie11
Về Đầu Trang Go down
Trà Mi

Trà Mi

Tổng số bài gửi : 4769
Registration date : 01/04/2011

Nói nghĩa là gì? - Page 2 Empty
Bài gửiTiêu đề: Re: Nói nghĩa là gì?   Nói nghĩa là gì? - Page 2 I_icon13Tue 29 Sep 2020, 10:11

Cái cười trong ngôn từ Việt Nam

Trầm Thanh Hùng


E. Tạm kết

Cái cười trong ngôn ngữ Việt Nam có lẽ là một trong những lối diễn tả tư tưởng và phụ họa lời nói dồi dào nhất. Vì cái cười đi đôi với tiếng nói nên nó có một tính chất và một sự tiến triển hết sức linh động. Văn minh càng tiến bao nhiêu, càng đi lên cao bao nhiêu thì nó càng lôi cuốn, mở rộng đường lối cho cái cười đi theo nó bấy nhiêu. Nước nào có một nền văn minh sâu xa, phong phú và kỳ cựu thì lỗi diễn tả, hay đúng hơn, các chữ dùng để diễn tả cái cười càng dồi dào và rộng rãi hơn lên.

Bao giờ mới tiến tới giới hạn (Tendre vers la limite) của cái cười? Hay cái cười nó không có giới hạn, nó vô hạn (infini)? Có thể lắm; vì ngày nào nền văn minh trên trái đất này bị tiêu diệt đi, bị hủy diệt hoàn toàn đi thì chừng đó mới không còn tiếng cười nữa.

Nhưng hiện tại, văn minh con người – nhất là con người Việt Nam – đang trên đường đi tới, đi tới một cực vô hạn (vô cực, nếu nói theo tinh thần của khoa học toán, sciences mathématiques) thì cái cười tự nó cũng vậy, vì nó đuổi theo, hay bị lôi cuốn theo do nền văn minh mà ra. Nói theo chữ của ông Huỳnh Phan Anh thì cái cười trong thực tại, đang làm một cuộc hành trình vào vô hạn (voyager à l’infini), và vì vô hạn là một điểm (un point) hay đúng hơn, một vị trí (une position) không xác định được nên hiện tại, không ai định được giới hạn cuối cùng của cái cười.

Cho nên dù đã suy nghĩ nhiều và đã trải cạn ra đây, tác giả vẫn biết chắc là không thể nào một mình mình đạt đến vị trí tuyệt đối của cái cười được. Hay nói một cách khác, giản dị hơn, riêng chỉ cá nhân của tác giả thì không thể nào lục tìm cho ra gần hết – gần hết chứ không phải là hết – những tiếng cười ấy trong ngôn từ Việt Nam. Vì thế, khi bài này dừng lại ở dây thì nó chỉ có nghĩa là tạm dừng mà thôi, nó còn chờ đợi một sự đóng góp, một sự phụ giúp sâu xa của độc giả để ngõ hầu nó có thể tiến đến một vị trí gần tuyệt đối của bề rộng hoặc bề sâu của cái cười trong tự điển truyền khẩu Việt Nam.

Mặc khải (hay khải thị – révéler) là một nghệ thuật (un art) cười là một nghệ thuật khác; như vậy, mặc khải một cái cười, một lối cười là cả một vấn đề đặt một nghệ thuật trong một nghệ thuật khác. Và ta thấy, nghệ thuật mà không có quần chúng, không có khán giả để quan sát, để phê bình, để đóng góp tô điểm thì bấy giờ, nghệ thuật chỉ là một cái thùng rác tanh tưởi hay là một tờ giấy lộn, một cảnh tượng què quặt đui dại và phi nghệ thuật mà thôi.

Cái cười chính nó là như thế…

*

Tạm dừng bài này ở đây, tôi xin phép các độc giả để được hân hạnh gửi lời cám ơn của tôi đến nhà văn Lê Văn Siêu, người đã gợi ý cho tôi viết bài này qua một tiểu luận đặc sắc của ông mà chắc các độc giả cũng đã biết, đó là “Nói nghĩa là gì?”.
_________________

[1]Lê Văn Siêu, “Nói nghĩa là gì”, trang 12, dòng 11-12, đặc san Văn, tập 1, 1967.
[2]Xem Vũ Đình Lưu, “Tinh thần hài hước trong văn nghệ”, trang 49-97, đặc san Văn, tập 1.

_________________________
Nói nghĩa là gì? - Page 2 Saurie11
Về Đầu Trang Go down
 
Nói nghĩa là gì?
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 2 trong tổng số 2 trangChuyển đến trang : Previous  1, 2

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: GIẢI TRÍ :: Quê Hương yêu dấu :: Tiếng Việt-