Trang ChínhTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
VIDEO CLIPS - Cây Nhà Lá Vườn by Thiên Hùng Today at 13:19

Hà Nội băm sáu phố phường - Thạch Lam by Trà Mi Today at 12:59

Nhà Giáo Một Thời Nhếch Nhác - Nhật Tiến by Trà Mi Today at 12:49

Thái Âm Phù by Trà Mi Today at 09:20

CHẠY TRỜI KHÔNG KHỎI NẮNG by Trà Mi Today at 08:59

Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc - Thuỵ Khuê by Trà Mi Today at 08:54

Hơn 3.000 bài thơ tình Phạm Bá Chiểu by phambachieu Today at 06:38

TÌNH YÊU LAN by buixuanphuong09 Today at 03:43

TÌNH YÊU CÂY CỎ ĐV 8 by buixuanphuong09 Today at 01:53

TÌNH YÊU CÂY CỎ ĐV 7 by buixuanphuong09 Sat 02 Jul 2022, 00:51

“Trốn phong ba, em làm dâu nhà người” by Trà Mi Fri 01 Jul 2022, 11:31

“GIẢI OAN” CHO BÁNH CHƯNG by Phương Nguyên Fri 01 Jul 2022, 11:25

Sĩ thi by Trà Mi Fri 01 Jul 2022, 10:53

“VIỄN VÔNG” hay “VIỂN VÔNG”? by Trà Mi Fri 01 Jul 2022, 10:29

Truyện thơ "Lời cho Mây" by Tú_Yên tv Fri 01 Jul 2022, 10:18

Tranh thơ Tú_Yên by Tú_Yên tv Fri 01 Jul 2022, 10:15

Lời muốn nói by Tú_Yên tv Fri 01 Jul 2022, 10:11

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Thu 30 Jun 2022, 16:11

Ca Dao by bounthanh sirimoungkhoune Wed 29 Jun 2022, 23:44

Ngừa Dịch Siêu Vi Kỷ Niệm by mytutru Wed 29 Jun 2022, 19:55

Sự Tích Các Loài Hoa by Trà Mi Wed 29 Jun 2022, 12:29

Bông Cúc huyền by Trà Mi Wed 29 Jun 2022, 10:38

Những bài nhạc vàng nổi tiếng bị ghi sai tựa đề by Trà Mi Wed 29 Jun 2022, 08:34

Trang thơ Tú_Yên (P2) by Tú_Yên tv Tue 28 Jun 2022, 14:30

Những Đoá Từ Tâm - Thơ Tình Yêu, Tình Nước by Trà Mi Tue 28 Jun 2022, 10:46

MỪNG SINH NHẬT TÁM TƯ by buixuanphuong09 Tue 28 Jun 2022, 10:22

ĐƯỜNG THƠ MÁI ẤM ĐÀO VIÊN by mytutru Mon 27 Jun 2022, 21:46

anh bán chiếu qua đời by utbinhdienst Sun 26 Jun 2022, 11:45

nhớ mẹ by utbinhdienst Sun 26 Jun 2022, 11:38

Đôi Dòng Tiển Biệt HT Thích Giác Lai by mytutru Sun 26 Jun 2022, 06:23

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Đăng Nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Đăng nhập tự động mỗi khi truy cập: 
:: Quên mật khẩu

Share | 
 

 Chập chùng hay trập trùng?

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Trà Mi

Trà Mi

Tổng số bài gửi : 6092
Registration date : 01/04/2011

Chập chùng hay trập trùng? Empty
Bài gửiTiêu đề: Chập chùng hay trập trùng?   Chập chùng hay trập trùng? I_icon13Wed 08 Jun 2022, 08:43

Chập chùng = trập trùng?


Có thể nói đây là một trong những hiện tượng thú vị của tiếng Việt. Khi tìm kiếm trên Google ta thấy hàng trăm câu thơ có từ chập chùng:

- Xe qua đồi núi chập chùng (bài “Về Buôn Ma Thuột” của Phan Ni Tấn).
- Chiều chập chùng hoa nắng (bài “Trên phố một chiều sương” của Đông Hòa).
- …

Còn từ trập trùng thì cũng không hiếm gặp:

- Mờ mờ xa đồi núi trập trùng (bài “Cánh cò” của Văn Liêm).
- Quán nửa khuya giữa phố núi trập trùng (bài “Đừng trách gì em!” của Đỗ Mỹ Loan).

Vậy, theo bạn từ nào viết đúng chính tả: chập chùng hay trập trùng?

Nếu tra cứu Từ điển tiếng Việt ta sẽ thấy có cả hai từ trên, nhưng chỉ có một từ được định nghĩa, đó là trập trùng; còn chập chùng là từ “ăn theo” không được định nghĩa (thậm chí có những từ điển không liệt kê từ này).

Trập trùng (tính từ) được định nghĩa như sau: “nối tiếp nhau, không đều” (Từ điển Lạc Việt); “có hình thể lớp lớp nối tiếp nhau thành dãy dài và cao thấp không đều” (Từ điển tiếng Việt – Việt Nam thư quán, tr. 2184).

Trước tiên, chúng ta thử đi tìm câu trả lời: chập chùng và trập trùng xuất hiện từ bao giờ?

Chúng tôi đã tra cứu mục từ “ch” và “tr” trong Từ điển Việt – Bồ – La của Alexandre de Rhodes (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum, NXB Roma 1651) nhưng vẫn không thấy hai từ chập chùng và trập trùng, kể cả khi tìm từng chữ: “chập”, “chùng”, “trập”, “trùng” với nghĩa liên quan.

Nếu xét về nguyên tắc ngữ âm, có hai phụ âm kép trong tiếng Việt trung đại có thể biến thành phụ âm kép “tr” trong tiếng Việt hiện đại, đó là “bl” và “tl”. Rất tiếc, chúng tôi tra cứu tiếp cả vần “bl” và “tl” trong quyển từ điển nêu trên vẫn không thấy từ nào liên quan với “trập trùng”. Vậy, có thể khẳng định rằng chập chùng và trập trùng xuất hiện sau khi Từ điển Việt – Bồ – La phát hành (thế kỷ XVII).

Tham khảo chữ Nôm, thời may chúng tôi đã thấy có những chữ biểu thị cho từ chập chùng: chập (執, 執, 習… ), chùng (虫) và trập trùng: trập (廿), trùng (重). Theo chúng tôi, đây là những chữ Nôm xuất hiện trễ nhất cũng từ nửa cuối thế kỷ XVIII, bởi vì trong Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều có câu: “Bóng dương lồng bóng đồ my trập trùng”.

Căn cứ vào lịch sử và địa lý, chúng tôi cho rằng trập trùng là từ xuất hiện đầu tiên trong văn bản ở Bắc bộ (1), nhưng do phương ngữ Bắc không phân biệt giữa hai phụ âm kép “ch” và “tr” nên đều đọc là “ch” [tɕ], từ đó trong văn bản có thêm từ chập chùng – một cách viết sai chính tả theo kiểu “nghe sao viết vậy” (2). Cách viết sai này du nhập vào Trung bộ và Nam bộ để tạo ra một từ mới là chập chùng. Chúng ta biết rằng, trong cách phát âm, phương ngữ Trung bộ và Nam bộ phân biệt rõ giữa hai phụ âm kép “ch” và “tr”: “ch” được đọc là [tɕ] (phụ âm mặt lưỡi (mặt lưỡi + vòm miệng); còn “ tr” được đọc là [tʂ] (phụ âm đầu lưỡi (đầu lưỡi cong + vòm cứng). Nếu từ trập trùng xuất hiện đầu tiên ở Trung hoặc Nam bộ thì chắc chắn từ trập trùng sẽ không bị viết sai chính tả.

Tóm lại, trập trùng là từ viết đúng chính tả, còn chập chùng là từ viết sai nhưng do đã sử dụng lâu ngày và phổ biến nên mặc nhiên thành đúng chính tả. Chúng tôi đề nghị các tác giả biên soạn Từ điển tiếng Việt trong tương lai cần định nghĩa thêm từ chập chùng, bởi vì từ này trong văn bản viết, đặc biệt là thi ca, ngoài nghĩa như trập trùng nó còn có nghĩa khác rộng hơn. Thí dụ:

- “Nụ tầm xuân rụng xuống chập chùng” (bài “Bàn tay em” của Mạc Phương Đình).
- “Hàng cây nghiêng bóng lệch xiêu chập chùng” (bài “Đừng qua phố cũ” của Khiếu Long).

Chập chùng có thể xem là một từ mới, hình thành trong quá trình vận động và phát triển của tiếng Việt hiện đại. Bởi vì, trên thực tế, rất nhiều người sinh ra và lớn lên ở Trung bộ và Nam bộ, không ai nghĩ rằng viết chập chùng là sai chính tả.

Vương Trung Hiếu
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 412

————————————-

(1): Từ trập trùng xuất hiện trong quyển Phan Bội Châu (1867-1940) toàn tập, NXB Thuận Hóa (tr. 291, mục Quốc văn Chu Dịch diễn giải, bản dịch của Phan Bội Châu) hay trong Hồi ký Vũ Đình Hòe (1912-2011), tr. 642, NXB Hội Nhà văn 2004.

(2): “Những ước mơ chập chùng tuổi hạc” (Hà Thành ngọ báo 27-4-1927); “Cờ chiến thắng chập chùng theo trước gió” (Tiểu Thuyết Thứ Bảy, tập 2, tr.50, 18-2-1950).
Về Đầu Trang Go down
 
Chập chùng hay trập trùng?
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: GIẢI TRÍ :: Quê Hương yêu dấu :: Tiếng Việt-