Trang ChínhTrợ giúpTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
Bộ sưu tập Côn trùng by buixuanphuong09 Today at 05:04

Tù nhân lương tâm Nguyễn Ngọc Như Huỳnh (blogger Mẹ Nấm) được trả tự do. by tvqm Today at 01:54

Thơ Hoàng Liên Sơn by Hoàng Liên Sơn Yesterday at 20:40

Thơ Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Yesterday at 19:44

Thế giới Tình yêu by nguoidienviyeunguoi Yesterday at 19:05

CHUYỆN NGHỀ .. by Ai Hoa Yesterday at 16:55

Truyện dã sử võ hiệp kỳ tình - Ái Hoa by Ai Hoa Yesterday at 16:51

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Yesterday at 16:37

Đức Phật Nói Nhân Quả by mytutru Yesterday at 13:56

Cảm Cười...chơi by nguoidienviyeunguoi Yesterday at 13:24

THÁNH GIÓNG DẸP GIẶC ÂN by Ma Nu Yesterday at 10:19

TẾU VUI : XIN LỬA by Ma Nu Yesterday at 10:06

CÁC ẨN-SỐ CHÍNH-TRỊ trong Tiểu-thuyết Võ-hiệp Kim-Dung (Gs Nguyễn Ngọc Huy) by Ai Hoa Yesterday at 09:51

Tìm hiểu về Tử thần - Sứ giả của cái chết by Ai Hoa Yesterday at 09:36

Truyện xưa - Ái Hoa by Ai Hoa Yesterday at 09:19

Những Ý Tưởng Hay by Ai Hoa Yesterday at 08:06

Truyện ngụ ngôn La Fontaine tròn 350 tuổi by Ai Hoa Yesterday at 07:51

Miền Nam Mến Yêu by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 23:49

Sài Gòn 50 năm trước by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 23:44

TÌNH BUỒN by lehong Tue 16 Oct 2018, 22:17

MỘT CHÚT TIẾU by lehong Tue 16 Oct 2018, 22:03

GÓC NHỎ LỆ HỒNG by lehong Tue 16 Oct 2018, 21:54

Sài Gòn & Những tên đường by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 19:30

Những điều bạn cần biết về bệnh đau xương khớp? by yduoctaman Tue 16 Oct 2018, 11:22

GIÁO DỤC HÒA NHẬP DÀNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT by Trăng Tue 16 Oct 2018, 10:09

Trí thức miền Nam sau 75 by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 08:12

VỤ NHÂN VĂN GIAI PHẨM TỪ GÓC NHÌN CỦA ĐẠI TÁ CÔNG AN by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 08:02

Sau 50 Năm Đọc Lại Quốc Văn Giáo Khoa Thư (GS Trần Văn Chi) by Trà Mi Tue 16 Oct 2018, 07:43

LẠC THỦY ,THỢ THƠ NGÁP PHẢI RUỒI by Ma Nu Mon 15 Oct 2018, 23:30

lưu hành Mao tệ: lợi ích giao thương hay đánh mất chủ quyền quốc gia? by tvqm Mon 15 Oct 2018, 11:23

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Đăng Nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Đăng nhập tự động mỗi khi truy cập: 
:: Quên mật khẩu
Share | 
 

 “Đốt sách, cạo râu, xén quần ống loe”: Nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố?

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Trà Mi

avatar

Tổng số bài gửi : 1871
Registration date : 01/04/2011

Bài gửiTiêu đề: “Đốt sách, cạo râu, xén quần ống loe”: Nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố?   Wed 11 Jun 2014, 10:21

“Đốt sách, cạo râu, xén quần ống loe”: Nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố?-Vũ Ánh

Ngày 5 tháng 5 năm 1975, bố tôi đứng trước cửa nhà nhìn những tủ sách giáo khoa của ông và của anh tôi, trong đó có cả những tập giáo trình lý, hóa, vạn vật anh soạn rất công phu in bằng máy roneo, những giáo trình và tài liệu bằng tiếng Pháp và Anh về phương pháp sư phạm, một bộ sưu tập hình nghệ thuật đen trắng, sách kỹ thuật in rửa (thú giải trí của anh tôi ngoài giờ đứng ở bục giảng là chụp hình nghệ thuật), các clips tài liệu báo chí, sách truyền thanh, truyền hình, các cuốn sổ tay ghi nhật ký công tác, dữ kiện thời cuộc và biên niên thời sự ghi trên phiếu (cards) từ năm 1964 cho đến ngày 29-4-1975, bộ sưu tập tạp chí Life, Newsweek, Time và Paris Match khá đầy đủ, các bản thảo phóng sự, ký sự truyền thanh và các băng ghi âm tại mặt trận, hình ảnh trong suốt 11 năm hành nghề truyền thông của tôi, bị các thanh niên đeo băng đỏ xông vào nhà lục lọi và lôi ra chất đống trên những xe ba gác rồi kéo mang đi đốt.


Nhiều gia đình khác trong cái ngõ hẻm nhà tôi cũng chịu chung số phận. Dân chúng Saigon gọi những thanh niên mang băng đỏ là “cách mạng 30-4”, nhưng cá nhân, tôi cho rằng đó là một loại “hồng vệ binh” tương tự như những gì xảy ra tại Hoa lục trong thời kỳ “Cách mạng văn hóa”. Theo cổ sử Trung Hoa, Tần Thủy Hoàng cũng có đốt sách, nhưng còn biết ra lệnh cho quan quân chỉ đốt sách của bọn “hủ nho”. Ngược lại các phần tử được mệnh danh là “cách mạng 30-4” xông vào nhà người dân lôi đi “tất tần tật” mọi thứ văn hóa phẩm và cứ sách nào có chữ lại chua thêm tiếng Anh, tiếng Pháp thì chắc chắn chúng là sách “đồi trụy, phản động” rồi, “chúng tôi cho vào lửa hết”.(trích lời anh chàng trưởng toán thanh niên xung kích chống văn hóa đồi trụy trong khu xóm tôi ở.)

Họ có cho vào lửa hết không thì chuyện này phải xét lại. Bởi vì sau khi đi tù về năm 1989, nhìn thấy căn nhà “sạch sành sanh” không còn thấy bóng dáng nào của chữ nghĩa ngoài mấy cuốn giáo trình của ông anh, tôi có ý định gầy dựng lại một tủ sách, nhưng lúc đó còn đói quá chưa làm gì được. Sau một thời gian lao động chân tay là “vinh quang”, cuối năm 1989, tôi bắt đầu la cà trong những ngày cuối tuần tới các “hẻm sách cũ” trên đường Huỳnh Thúc Kháng, Hồ Văn Ngà, Đinh Tiên Hoàng, Nguyễn Văn Học... mới khám phá ra rằng nếu có tiền, tôi có thể mua lại khá đầy đủ những thứ văn hóa phẩm mà gia đình tôi bị “cách mạng 30-4” mang đi. Một chủ nhân một tiệm bán sách báo cũ (dĩ nhiên là phải bán chui) nói thẳng, không cần che giấu: “Những thứ này do bọn 30-4 cung cấp, nhiều sách báo rất quí, nhưng dốt nên chúng bán đồng giá, tụi tôi mua dần, rồi bán lại giá cao hơn kiếm tiền mua gạo”. Điều đặc biệt là không một nhà bán sách báo cũ nào là không có vài chục số “Playboy”, “Penhouse”, loại tạp chí chuyên khoe thân thể phụ nữ Mỹ. Dù giá cả vào lúc đó khá đắt, nhưng chúng bán chạy như tôm tươi cho “bộ đội cao cấp của cụ Hồ” hay những viên chức nhà nước hái ra tiền, bắt đầu tập tọng ăn chơi hủ hóa.

Đó là thực tế mà phần lớn người Saigon đều biết, đều trải qua. Nhưng về phía thắng trận họ nghĩ như thế nào mà lại cho mở chiến dịch đốt sách sau khi chiếm được Miền Nam thì chưa có ai biết cho đến khi nó được tiết lộ trong tác phẩm “Bên Thắng Cuộc” của Huy Đức, xin trích ở trang 210:

“Năm 1953, khi từ Việt Bắc trở về ông Võ Văn Kiệt được phân công trở lại Bạc Liêu làm Phó Bí thư Tỉnh Ủy, Bí thư là ông Ung Văn Khiêm. Ông Kiệt đã cùng với các đồng chí của mình xây dựng một ‘xã hội lý tưởng’ trong ‘vùng giải phóng’: cách mạng cấp hàng trăm nghìn hec-ta đất cho nông dân, xóa bỏ chế độ tô tức của địa chủ, phát triển các mặt chính trị, y tế, giáo dục. Ông Kiệt nhớ lại: An ninh tuyệt vời, nhà không khóa, vườn không phải rào, vệ sinh từ nhà đến xóm ấp đều sạch sẽ, dân chúng hát những bài ca cách mạng, xem văn công cách mạng. Ông Võ Văn Kiệt thừa nhận vào năm 1975, ông cũng muốn xây dựng Saigon thành một ‘xã hội lành mạnh’ như ông đã từng làm ở Bạc Liêu (trong vùng giải phóng). Cũng như nhiều địa phương lúc bấy giờ, một trong những công việc đầu tiên mà chính quyền quân quản Saigon ra tay là “chiến dịch càn quét tàn dư văn hóa phản động và đồi trụy”. Thành đoàn Thanh Niên Cộng sản đứng ra thực hiện chiến dịch này”.

Đọc đoạn trích dẫn trên người ta mới hiểu rằng cái chiến dịch “hốt sách” và “đốt sách” một cách xuẩn đông và thiếu văn minh đó mang hơi hướng nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố trên thực tế bắt đầu từ ngày 5-5-1975, nhưng chính thức “ra quân” là vào ngày 23-5-1975, thực ra chỉ là hậu quả mộng mị của ông Kiệt và sự mù quáng của một tầng lớp thanh niên bị đầu độc bởi hoang tưởng và bị lợi dụng hay chính họ cũng lợi dụng thừa nước đục thả câu. Khi Huy Đức trích dẫn chủ trương “xây dựng một xã hội lý tưởng”, một số người bên thua cuộc có thể khó chịu và lồng lên giận dữ, nhưng nếu so sánh chủ trương cái xã hội theo trí tưởng tượng của ông Kiệt ở vùng được gọi là giải phóng và cái xã hội ở Việt Nam bây giờ thì tôi sợ rằng rồi ra nếu ông Kiệt chưa qua đời, các ông Nguyễn Phú Trọng, Trương Tấn Sang hay cả Nguyễn Tấn Dũng cũng sẽ tìm cách đưa ông ra luận tội trước Quốc Hội y như phe Mao đưa “Tứ Nhân Bang” gồm Giang Thanh, Diêu Văn Nguyên, Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn vào tù năm 1976 vì đã giơ cao ngọn cờ văn hóa nhưng chính là làm lụn bại nền văn hóa văn minh cổ đại của Trung Hoa do cố ý quá tay, và sai lầm.

Những đoạn sau ở trang 211, 212 của “Bên Thắng Cuộc”, Huy Đức đã trích thuật lại báo Saigon Giải Phóng về các cuộc biểu tình ngày 23 tháng 5 năm 1975 mà tờ báo này gọi là “khí thế ra quân” của chiến dịch vô cùng sôi nổi: “Đoàn thanh niên nam nữ đi qua các đường phố và hô to khẩu hiệu đả đảo văn hóa ngoại lai đồi trụy, mất gốc phản động. Đi đầu là xe phóng thanh với một biểu ngữ dài có ghi: Đội thanh niên, sinh viên học sinh xung kích bài trừ văn hóa phản động...Đoàn biểu tình kéo dài hàng cây số đường, tất cả mọi người đều có một tấm biểu ngữ trên tay”.

Trí tuệ của những người “cách mạng” quen nếp sống và suy nghĩ trong một xã hội bưng bít, lừa phỉnh, bần cùng nên đã có những ý nghĩ thô thiển, giản dị về văn hóa. Không hiểu văn hóa như thế nào nên họ dễ dàng ghép những tĩnh tự vào sau chữ văn hóa để thực hiện những tờ truyền đơn và khẩu hiệu chữ nghĩa dao to búa lớn, kêu bong bong nhưng vô nghĩa. Người dân Miền Nam nghe thấy chướng nhưng họ cứ vẫn phải chịu đựng vì họ biết đằng sau những khẩu hiệu biểu ngữ đó là bạo lực, là cùm, là nhà tù. Chế độ biểu ngữ khẩu hiệu này phát sinh nhiều câu chuyện dân gian. Chẳng hạn như đã có một thời kỳ từ năm 1977, nơi công cộng nào cũng thấy hình Hồ Chí Minh đứng tươi cười. Ông ta khoác một chiếc áo khoác và giơ bàn tay phải lên như chào đồng bào. Dưới bức hình là một hàng chữ vàng trên nền đỏ: “Không có gì quí hơn độc lập tự do”. Năm 1981, phong trào vượt biển bắt đầu nở rộ, cho nên nhiều lúc số vàng cần thiết mà người vượt biển cần nộp cho chủ tầu có khi lên tới 6, 7 lượng. Người dân nhìn thấy hình ông Hồ, vừa cười vừa chỉ vào bàn tay ông Hồ bảo nhau: “Bác chỉ lấy 5 cây là mỗi người chúng ta có thể đến bến bờ tự do ở Galang hay Bidong rồi. Rẻ chán!”

Ngoài ra, tác giả “Bên Thắng Cuộc” còn trích thuật một đoạn khác trong những bài tường thuật của tờ Saigon Giải Phóng cho thấy tại sao trong hơn hai thập niên của chính quyền Cộng sản, người dân Việt Nam bị tra tấn bởi những bài báo, những biểu ngữ, những khẩu hiệu đại loại như: “... Sau 20 năm cai trị, chúng (chính quyền Saigon) đã để lại môt sự băng hoại sa đọa, đầy rẫy người ăn xin, cao bồi, gái điếm nghiện nghập, một nền kinh tế ăn bám, thiếu sản xuất, một nền văn hóa nô dịch, mất gốc, đồi trụy, phản động...chúng đã cho nhập hàng loạt sách báo, phim ảnh dâm ô, cổ động chủ nghĩa khoái lạc vật chất, xô đẩy thanh niên vào hố sâu tội lỗi (trích báo Saigon Giải Phóng ngày 25-5-1975)”.

Nhưng không may, tuyên truyền theo cách dùng tất cả những từ ngữ xấu xa nhất ném vào mặt kẻ thù như cái loa Saigon Giải Phóng có ngày những thứ ấy giống như chiếc những “boomerang” quay ngược lại mình. Và quả thật, ngày nay ngay trên báo chí ở trong nước phản ảnh hàng ngày, cái xã hội mà ông Kiệt gọi là “xã hội lý tưởng” ở Việt Nam có đầy đủ những yếu tố y chang những gì mà tờ báo Saigon Giải Phóng ngày 25-5-1975 cáo buộc xã hội Miền Nam trước 30-4-1975, nhưng có điều mức độ nghiêm trọng vượt xa những gì mà phía thắng trận có thể tưởng tượng ra được.

Trong bài này, tôi thấy cũng chẳng phải trích dẫn nhiều về hậu quả của những điều quá đáng mà nhà cầm quyền quân quản đã thực hiện trong chiến dịch gọi nôm na là “hốt sách và đốt sách” vào những năm tháng đầu tiên sau Miền Nam Việt Nam rơi vào tay Cộng sản. Nhưng có một trích dẫn khác mà chỉ cần đoạn ngắn đã đủ để hiểu lý do tại sao mà cho đến nay đã là năm thứ 38 của người thắng trận, Việt Nam vẫn ì ạch trong các kế hoạch đổi mới và phát triển kinh tế. Sau đây là một thoáng nhận định của tác giả Huy Đức về chiến dịch “bài trừ văn hóa đồi trụy” dựa trên sự nhìn nhận của ông Võ Văn Kiệt:

“Tuy nhiên, trong một không khí hết sức cách mạng của những người mới từ trong rừng ra, ‘sự nhầm lẫn’ hay ‘quá tay’ là không thể tránh được. Những đội ‘thanh niên xung kích’ nhiều khi không cần phân biệt những sách y học có vẽ cơ thể người với những tranh ảnh khỏa thân, khiêu dâm, không phân biệt được sách triết học với sách chống Cộng. Nhiều trí thức đã tìm gặp ông Kiệt để phản ánh tình hình, nhưng-như ông Kiệt đã nhận định-cả tôi và chính quyền đã mất khá lâu mới nhận ra được những sai lầm đó”.

Trong khuôn khổ của thời kỳ “chính nghĩa khẩu hiệu” mà người dân Miền Nam gọi là chính quyền quân quản, kế hoạch được mang cái tên thật kêu “chống văn hóa đồi trụy” tuy dựa trên những lời cáo buộc mơ hồ, nhưng kết quả lại tàn khốc ảnh hưởng đến tâm lý của người dân, đó việc nhà cầm quyền Cộng sản chính thức bắt thanh niên cạo râu, cắt tóc ngắn và không được mặc quần ống loe và nếu không nghe sẽ bị chặn ngoài đường và bị xén. Người dân Saigon đã chứng kiến nhiều phản ứng có tính chất dọa nạt, trừng trị, trả thù của các đội thanh niên xung kích và cả bộ đội Cộng sản đối với những thành phần không nghe theo hoặc không biết lệnh lạc trên. Tác giả “Bên Thắng Cuộc” chỉ xác nhận lại những gì đã xảy ra giống như một sự truy bức để trả thù dân chúng Miền Nam của những người từ trong rừng ra trên trang 214:

“Có những người dân ở Saigon khi thấy ‘quân giải phóng’ đã vội nhuộm đen quần áo của các thành viên trong gia đình. Trong những show diễn hiếm hoi sau ngày 30-4-1975, nhiều nghệ sĩ Saigon lên sân khấu mà không dám trang điểm. Nhiều người nghĩ chân thành, cách mạng về là không còn son phấn, giầy cao gót. Nhưng các thứ quân áo mà Ban Bí Thư gọi là ‘lai căng’ chỉ một thời gian ngắn sau trở thành sự thèm khát của những thanh niên lớn lên ‘dưới mái trường của xã hội chủ nghĩa’. Khi chiến tranh chưa kết thúc ít có thanh niên Miền Bắc nào có hơn hai bộ quần áo, chủ yếu bằng vải sợi xanh, ít có cô gái nào được cái quần lụa và chiếc áo ‘Hong Kong’ bằng vải ‘phin’. Sau ngày 30-4-1975, những cán bộ Miền Nam tập kết lần lượt về thăm quê, một số bộ đội cũng bắt đầu được xuất ngũ hoặc về phép thăm nhà. Trong cuộc họp ngày 16-6-1975, Ban Bí Thư cũng cho “một số ý kiến” bổ sung cho Chỉ thị 181 của Thủ Tướng theo đó: sự kiểm soát việc ra vào tại vùng mới giải phóng cần được tăng cường chặt chẽ...Việc mang hàng hóa từ Miền Nam ra Miền Bắc phải được kiểm soát nghiêm ngặt ngăn cấm bọn buôn lậu đầu cơ”.

Tuy nhiên, đằng sau chỉ thị này là gì, nếu không phải là Ban Bí Thư sợ rằng những cán bộ và bộ đội vào trong Nam khi ra lại Miền Bắc thì bao nhiêu lời lẽ tuyên truyền gán cho Miền Nam những hình ảnh cơ cực thiếu đói của Hà Nội lộ diện hết. Thành thử trong suốt năm 1976, việc cán bộ và bộ đội từ Miền Bắc ra vào Miền Nam rất khó khăn, bị kiểm soát chặt chẽ. Nhưng theo Huy Đức thì Miền Bắc lúc đó cũng đã phải vất vả chống lại những biểu hiện được Ban Bí Thư đảng gọi là “văn hóa lai căng” không chỉ tràn ra từ Miền Nam, mà còn do thời điểm đó, những sinh viên du học từ Đông Âu, Liên Xô trở về nước mang theo thứ văn hóa và văn minh Tây phương vào Việt Nam bởi ảnh hưởng của trào lưu thế giới.

Cuối cùng là gì? Ngay cả người được “giải phóng” cũng đã phải dùng những biểu tượng của chế độ để làm thơ ta thán và diễu cợt của sự bất bình thường của chế độ. Tác giả Huy Đức trích dẫn một bài thơ dân gian:

Các-mác (Karl Marx) mà đến Việt Nam
Râu dài tóc rậm công an bắt liền
Các mác cầu cứu Ăng-ghen (Angel)
Ăng ghen cũng phải đóng tiền tóc râu
Truyền cho bốn biển năm châu
(Đến Việt Nam thì nhớ) Râu Mao Chủ tịch tóc đầu Lê-nin (Lenin).

(Mao Trạch Đông không có râu và Lenin thì không có tóc).


Vũ Ánh
Về Đầu Trang Go down
quehuong



Tổng số bài gửi : 3106
Registration date : 24/08/2009

Bài gửiTiêu đề: Re: “Đốt sách, cạo râu, xén quần ống loe”: Nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố?   Fri 13 Jun 2014, 04:06

Cám ơn tác giả, đọc xong cứ cảm thấy bùi ngùi như câu chuyện mới xảy ra ngày hôm qua .
:thx: sis Trà Mi giới thiệu bài hay ...
Về Đầu Trang Go down
Trà Mi

avatar

Tổng số bài gửi : 1871
Registration date : 01/04/2011

Bài gửiTiêu đề: Thời bao cấp: Lãng mạn cũng là... cái tội   Wed 10 Oct 2018, 09:57

Thời bao cấp: Lãng mạn cũng là... cái tội

Đơn giản như việc thoa chút son cho tươi tắn cũng bị đánh giá là đua đòi ăn chơi; kiếm hoa tặng người yêu cũng bị phê phán là học đòi yêu đương mùi mẫn, ướt át, ủy mị...

Trượt chức bí thư vì thoa son

"Bây giờ phụ nữ ra đường để mặt mộc có khi còn bị coi là không tôn trọng cộng đồng, chứ cái thời tôi còn trẻ, nếu không phải văn công mà tô son điểm phấn thì không hay đâu", bà Hoàng Linh, hiện sống ở Gia Lâm, Hà Nội, nói. "Ở thành phố lớn như thủ đô, nơi người ta quen nhìn phụ nữ ngắm vuốt thì không biết thế nào, chứ ở cái thị xã miền Trung quê tôi hồi đó, cô nào diện một chút là gây ngứa mắt lắm".

Bà Linh đang nói đến những năm cuối thập kỷ 60, đầu thập kỷ 70 của thế kỷ trước, khi toàn dân đang dốc sức cho việc đánh Mỹ và thống nhất đất nước. Tất cả cho chiến trường, mọi người đều phải chịu thiếu thốn, đến ăn còn không đủ. Vì vậy, những thứ dùng cho việc làm đẹp trở thành xa xỉ và khó với và nếu có, việc sử dụng chúng dường như cũng lạc lõng.

Bà Linh kể: "Tôi có bà chị họ đi nghiên cứu sinh về tặng một thỏi son đỏ, bảo thỉnh thoảng thoa một tí cho xinh. Lần đầu tiên tôi được cầm một vật xinh đẹp như vậy, lại còn thơm nữa. Chưa trang điểm bao giờ nên tôi cũng ngượng, giấu thỏi son trong rương, mỗi tối soi gương thoa trộm, tự ngắm nghía một tí rồi chùi đi".

"Một hôm chủ nhật, anh bạn cùng cơ quan rủ đi thăm người ốm. Nghĩ thế nào, tôi lại lấy son ra bôi, có lẽ vì tôi thích anh ta. Đến nhà chị bạn bị ốm, chị ấy khen xinh. Tôi thích lắm nên mấy hôm sau khi đi làm cũng lôi son ra thoa nhẹ, phớt một chút thôi, nhưng chị em nhận ra ngay, xúm lại hỏi han, bảo hôm sau mang son đến cho họ bôi thử với".



Thỏi son từng được cho là thứ xa xỉ quá mức.

"Không ngờ, tuần đó họp đoàn, tôi bị phê vì gieo rắc tư tưởng đua đòi ăn chơi tiểu tư sản, mà người phê phán tôi lại chính là anh chàng tôi thích. Anh ta bảo tôi là người trong ban chấp hành, thậm chí có tiềm năng trở thành bí thư khóa tới, mà như thế thì làm gương thế nào được, mà thực tế là nhiều nữ đoàn viên cũng bị cuốn theo thói hư của tôi".

Sau hôm đó, bà Linh hết dám ho he trang điểm, chị em trong cơ quan cũng chả dám xin bôi thử son nữa. Tưởng thế là xong, ai ngờ các cuộc họp sau đó, chuyện thỏi son của Linh vẫn tiếp tục được đưa ra để nhắc nhở, cảnh báo về chuyện giữ vững lối sống lành mạnh. Và đến kỳ đại hội đoàn sau đó, bà Linh cũng bị gạch tên khỏi danh sách đề cử ban chấp hành.

Những năm đó, việc mang tiếng tiểu tư sản không đến nỗi "nguy hiểm chết người" nhưng cũng đủ cản trở sự thăng tiến, vì nó được đánh đồng với "lập trường không vững, tư tưởng mơ hồ, coi thường lao động", tóm lại là cần được uốn nắn, giáo dục nhiều. Thích những thứ xa xỉ, phù phiếm cũng là một biểu hiện của cái thói tiểu tư sản. Vì thế hồi đó, những anh chị điệu đà dễ bị "để ý".

"Mẹ tôi kể, hồi đó bố đi nước ngoài về tặng mẹ đôi xu chiêng nhọn với cái khăn mỏng rất điệu. Mẹ mới quàng cái khăn đã bị phê là tiểu tư sản rồi, sợ quá cất luôn, đôi xu chiêng nhọn cũng chả dám mặc nữa vì sợ lúc giặt phơi bị phát hiện, lại thành học đòi lối sống đồi trụy thì chết", chị Mai Lê, 39 tuổi, nói. "Dì tôi được cho cục xà phòng thơm, cũng suốt ngày đem ra hít hà, ngửi lấy ngửi để mà không dám dùng, vì nó thơm quá, không giống xà phòng thường vốn hôi xì".

Lại còn quần áo nữa. Những năm 1960, dễ gặp lôi thôi nhất là những anh mặc quần ống tuýp, nếu thêm kiểu đầu "đít vịt" (tóc để dài, bôi sáp bóng mượt, chải túm về phía sau) nữa thì càng đích thị là kẻ không ra gì. Để thể hiện tinh thần văn minh, tiến bộ, có nơi còn để bảng cấm đầu đít vịt, quần ống tuýp vào làng. Tới những năm sau giải phóng, mốt quần trên bó dưới loe cùng mốt tóc dài kiểu John Lennon từ miền Nam tràn ra Bắc, càng được cho là tàn dư của lối sống hưởng thụ cực kỳ độc hại, ảnh hưởng xấu đến tư tưởng, đạo đức thanh niên.

Thế là hồi đó, trên các ngã tư, đường phố thường có các đội thanh niên cờ đỏ cầm kéo chực sẵn, hễ thấy anh chị nào mặc quần ống loe thì nhẹ là cắt dọc theo đường may, nặng là cắt xoẹt cụt cả ống quần. Anh nào tóc dài, râu xồm xoàm cũng bị xén trụi. "Tôi bị mất đứt hai cái quần ngay ngoài phố", ông Thiện, người Hà Nội, nhớ lại.

Sự cố từ tính lãng mạn

Chỉ cần báo cáo tổ chức là đôi trai gái được phép công khai tìm hiểu nhau nhằm tiến tới hôn nhân. Thế nhưng thể hiện tình yêu như thế nào cũng là chuyện không phải muốn gì làm nấy. Nếu như thanh niên bây giờ vắt óc nghĩ ra cách thể hiện sự lãng mạn để người yêu hài lòng thì thời bao cấp, lãng mạn quá nhiều khi sinh vạ.

"Nghèo quá, chẳng có gì để tặng người yêu, tôi xót lắm vì nàng cũng nghèo, công việc vất vả, sức khỏe lại yếu. Để động viên nàng, mỗi chiều thứ 7 sang thăm, tôi đều cố kiếm một vài bông hoa để tặng, báo hại nàng bị phê phán là học đòi yêu đương mùi mẫn kiểu tiểu tư sản. Yêu hoa là tốt, nhưng ướt át, ủy mị đến mức thứ 7 nào cũng kiếm hoa tặng thì còn lao động, phấn đấu sao được", ông Trần Long, người Thanh Hóa, kể, "Sau này, tôi được biết chẳng có chủ trương, chỉ thị nào cấm những cái đó cả, nhưng mà nhiều người họ cứ suy diễn theo ý họ".

Còn ông Lê Văn Hưởng, người Bắc Ninh, hiện sống ở Thanh Xuân, Hà Nội, thì "chết" vì những bài thơ tình ông viết cho người yêu. Cũng vì bạn gái tự hào về tài thơ của ông quá, mang ra khoe. Các cô khác truyền tay nhau chép lại ngâm nga. Rồi một người trong cơ quan phát hiện ra những vần thơ này có vấn đề. Trong khi những người khác hoặc đổ máu ngoài chiến trường, hoặc lao động quên mình vì sự nghiệp chung thì anh chàng này lại chỉ nói về "hạnh phúc riêng hai đứa" với những lời sướt mướt, lại còn dám ước "tất cả tan biến thành hư vô, chỉ tình yêu, anh với em còn lại", quá ư ích kỷ. Rồi người ta thông báo đến cơ quan ông Hưởng để họ theo dõi và uốn nắn, giáo dục ông.

"Mấy chục năm, tôi vẫn nhớ lời 'tâm sự' của thủ trưởng cơ quan ngày đó, bảo chẳng ai cấm cậu làm thơ tình, nhưng thơ tình của cậu lãng mạn xa rời thực tế, thiếu tính chiến đấu, cực kỳ nguy hiểm và độc hại… Tôi nghe đến đâu, mồ hôi lạnh túa ra đến đó", ông Hưởng chia sẻ.

Còn ông Mai Văn Hồng thì gặp rắc rối vì yêu nhạc, nhất là những ca khúc tiền chiến, thời đó không được khuyến khích vì tính trữ tình ướt át có thể làm ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu. Có lần cơm xong ngồi hóng mát ở hành lang, ông hát: "Hà Nội ơi! Hướng về thành phố xa xôi, ánh đèn giăng mắc muôn nơi, áo màu tung gió chơi vơi. Hà Nội ơi! Dáng huyền tha thướt đê mê, tóc thề thả gió lê thê…" Ngay hôm sau Hồng đã bị căn vặn rằng anh đang ở Hà Nội, lại còn muốn hướng về cái Hà Nội nào, có phải cái Hà Nội tư sản ánh đèn giăng mắc với những cô áo màu, dáng huyền tha thướt đê mê không? Hú hồn.

Để hát cho thỏa, Hồng và các bạn anh thường chui xuống cái hầm trong nhà một cậu trong nhóm, đàn hát với nhau cho thỏa thích những ca khúc trữ tình lãng mạn mà họ say đắm. Cũng may mà không ai phát hiện ra, nếu không có khi cả bọn lại bị hiểu nhầm là đang làm chuyện gì mờ ám.

"Tôi vẫn thỉnh thoảng kể con cái những chuyện ngày xưa, để chúng biết thế hệ bố mẹ đã trải qua những khó khăn nào, và hiện chúng đang được hưởng những gì, và trân trọng hơn những giá trị của cuộc sống", ông Hồng nói.

Theo Xzone
Về Đầu Trang Go down
 
“Đốt sách, cạo râu, xén quần ống loe”: Nét văn hóa của người “rừng” vào thành phố?
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: TRÚC LÝ QUÁN :: Tài Liệu-