IndexTrợ giúpTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
Thơ Thái Bá Tân by Việt Đường Today at 15:48

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Today at 15:33

Thơ Tàn Thu by Tàn Thu Today at 07:06

Tình Ơi ! by LanPhi Today at 01:53

XEM BỨC HỌA ĐỒ by ntd Today at 00:34

NHỚ... by Phương Nguyên Yesterday at 15:57

TẬP THƠ MỚI by buixuanphuong09 Yesterday at 15:34

Góc Vườn Đào 2015 by Thiên Thảo Yesterday at 10:26

Quán Tạp Kỹ - Đồng Bằng Nam Bộ by Thiên Hùng Yesterday at 08:05

Trang thơ Quang Dự by quangdu Yesterday at 00:50

ĐÊM TÂM GIAO by ntd Fri 24 Apr 2015, 23:04

Trang thơ tự do - vu manh hung (vongvang) by vu manh hung Fri 24 Apr 2015, 21:03

TIỂU SỬ GIÁP VIỆT by DANHHOAGV Fri 24 Apr 2015, 19:25

THƠ GIÁP VIỆT by DANHHOAGV Fri 24 Apr 2015, 18:55

Thơ Dzạ Lữ Kiều by dza lu kieu Thu 23 Apr 2015, 19:56

Những Đoá Từ Tâm by Việt Đường Thu 23 Apr 2015, 17:36

trang thơ Đường Luật VMH by vu manh hung Thu 23 Apr 2015, 14:55

Anh Biết Em Đi Chẳng Trở Về by Gió Bụi Thu 23 Apr 2015, 10:57

góc lưu trữ Thiên Thảo by Thiên Thảo Thu 23 Apr 2015, 04:44

THƠ VUI CẨN VŨ. by Phương Nguyên Wed 22 Apr 2015, 22:05

TẬP THƠ : TAN VỠ TÌNH ĐẦU ! by nguoitruongphu Wed 22 Apr 2015, 17:06

Ké của huynh Hai Khòm by Thiên Hùng Wed 22 Apr 2015, 10:29

BỊ OAN ĐÈ... by Phương Nguyên Wed 22 Apr 2015, 06:20

Ghi danh tham gia lớp thơ Đường Luật by Thiên Thảo Tue 21 Apr 2015, 16:16

GÓC N.ÁNH by Ai Hoa Tue 21 Apr 2015, 15:39

Thân chào quý huynh tỷ . lâu không gặp hì hì .... by vancali96 Mon 20 Apr 2015, 11:03

Chia bánh by Ai Hoa Sun 19 Apr 2015, 19:22

MẤY NGƯỜI ĐIÊN by ntd Sun 19 Apr 2015, 17:44

Phụ nữ Việt và đôi quang gánh by thichvui78 Sun 19 Apr 2015, 16:10

BÌNH THƠ. by thichvui78 Sun 19 Apr 2015, 15:54

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Share | 
 

 Câu đối và cách chơi chữ

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Shiroi



Tổng số bài gửi: 18357
Registration date: 23/11/2007

Bài gửiTiêu đề: Câu đối và cách chơi chữ   Wed 09 Sep 2009, 06:23

Câu đối và cách chơi chữ


Câu Đối - Chơi chữ trong câu đối

Sáng tác và thưởng thức câu đối là một thú phong nhã của người Việt từ xưa đến nay. Những câu đối độc đáo và giá trị đều là những câu đối có vận dụng tài tình tiếng nói của dân tộc. Bởi vậy, chơi chữ giữ vai trò hết sức quan trọng trong câu đối. Có trên mười kiểu chơi chữ khác nhau trong câu đối xưa và nay:

1. Sử dụng chữ điệp âm đầu:

Thẳng thắn, thật thà thường thua thiệt
Lọc lừa, lươn lẹo lại lên lương

Tết tiếc túng tiền tiêu
Tính toán toan tìm tay tử tế

Cô kia còn kênh kiệu
Kỹ càng cố kén cậu căn cơ

Hội hè hòng hí hửng
Hỏi han hàng họ hẳn hay ho

Mới mẻ mừng mợ mạnh
Mỹ miều mà mở mặt môn mi

Aí ân êm ấm ấy
Ỡm ờ uốn éo ý yêu ai

2. Thay đối trật tự các chữ (hay nói ngược):

Vợ cả, vợ hai, (hai vợ) cả hai đều là vợ cả.
Thầy tu, thầy chùa, chùa thầy cứ việc thầy tu.


Câu đối của tri huyện Lê Kim Thằng và Xiển Bột:

Học trò là học trò con, tóc đỏ như son là con học trò.
Tri huyện là tri huyện Thằng, ăn nói lằng nhằng là thằng tri huyện.


3. Đưa các chữ cùng một đối tượng, một khái niệm vào trong câu đối

Tập trung các chữ chỉ mùa và hướng:

Chợ Đồng Xuân bán bánh trung thu, đông thì đông, nhưng không bán hạ
Người miền Đông làm nhà đất Bắc, Tây thì Tây, vẫn dựng kiểu Nam.


Tập trung nhiều tên cây:

Thầy Bá Bưởi đi xuống cầu Chanh, đồ đề chi mà bưng bồng kín mít.
Cô Tư hồng ở làng cầu Cậy, nhân duyên gì mà quấn quít cho cam.


Nhân một cuộc nhàn du, đến thăm ngôi chùa nọ, thấy Sư Cụ trụ trì có viết một vế đối ra cho khách thập phương tới lễ chùa rằng:

Đọc ba trăm sáu mươi quyển kinh, chẳng thần, thánh, Phật, Tiên nhưng khác tục!

Cụ Nguyễn Công Trứ cho rằng nhà tu hành có vẻ tự kiêu quá nên đã đốii lại:

Hay tám vạn nghìn tư mặc kệ, không quân, thần, phụ, tử, đếch ra người!

4. Vận dụng sự nói lái :

Khá hay, nhưng khi nói lái, nhiều từ ngữ lại mang nghĩa tục

Câu này khá thông dụng:

Con cá đối nằm trên cối đá

Đặc biệt, mỗi thành phần của hai vế đều là nói lái:

Thầy giáo tháo giầy, vấy đất vất đấy.
Thầy tu thù Tây, cạo đầu cầu đạo.


5. Vận dụng các chữ đồng âm :

Khá thú vị

Con ngựa đá con ngựa đá, con ngựa đá không đá con ngựa
Thằng mù nhìn thằng mù (bù) nhìn, thằng mù (bù) nhìn không nhìn thằng mù


Ngày nay Ngày Nay in nhà in nhà.
(Ngày Nay là tên một tờ báo của nhóm Tự Lực Văn Đoàn)

Trọng tài trọng tài vận động viên,
Vận động viên động viên trọng tài.


6. Tách chữ :

Các chữ công kênh, cồng kềnh, cóc cách, cọc cạch được tách ra ở hai vế:

Con công đi qua chùa Kênh, nó nghe tiếng cồng, nó kềnh cổ lại
Con cóc leo cây vọng cách, nó rơi trúng cọc, nó cạch đến già.

(Chùa Kêng ở Bắc Ninh, kềnh là ngoảnh lại, vọng cách là cây dùng để ăn gỏi, cạch là chừa bỏ vì sợ)

Các chữ kim chỉ, vá may:

Ngựa kim ăn cỏ chỉ
Chó vá cắn thợ may


Tách tên nhân vật:

Thúy Kiều đi qua cầu, nhác thấy chàng Kim lòng đã Trọng
Trọng Thủy nhòm vào nước, thoáng nhìn nàng Mỵ mắt rơi Châu.


7. Vận dụng chữ trái nghĩa:

Câu đối của Tú Cát và Trạng Quỳnh:

Trời sinh ông Tú Cát
Đất nẻ con bọ hung

(Hán Việt, cát là tốt, hung là xấu)

8. Vận dụng cả đồng âm lẫn đồng nghĩa :

Câu đối của bà Đoàn Thị Điểm bắt bí Trạng Quỳnh:

Da trắng vỗ bì bạch
(Bì bạch là Hán Việt, đồng nghĩa với da trắng & đồng âm với từ tượng thanh bì bạch)

Rừng sâu mưa lâm thâm
Cô Miên ngủ một mình
Trời xanh màu thiên thanh

Lộc là hươu, hươu đi lộc cộc
Ngư là cá, cá lội ngắc ngư

Cốc cốc đánh mõ rình cót thóc,
Thử đêm nay chuột có cắn không

Tùng tùng hồi trống đào cây thông,
Ô cành nọ quạ không đậu được


Có một vế thách đối hóc búa, đang chờ người tài hoa:

Cha con thầy thuốc về quê, gánh một gánh hồi hương, phụ tử
(Các chữ Hán Việt hồi hương, phụ tử đồng nghĩa với về quê, cha con và đồng âm với tên hai vị thuốc bắc hồi hương, phụ tử)

9. Lấy hai câu thơ trong Truyện Kiều rồi thêm hoặc bớt một tiếng:

Câu đối dán ở cửa buồng vợ lẽ:

Khi vào dùng dằng, khi ra vội ..
Nỗi đêm khép mở, nỗi ngày riêng ..


(Bỏ hai chữ vàng và chung)

Câu đối Tết

Người Việt Nam chúng ta mỗi dịp xuân về có tục chơi câu đối Tết. Tục này không biết rõ phát sinh từ thời nào nhưng chắc chắn là cũng lâu lắm rồi. Câu đối sau đây chắc không ai trong chúng ta mà không biết:

Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ
Nêu cao tràng pháo bánh chưng xanh


Xuân lai tăng lộc thọ
Phúc đáo vĩnh Khang Ninh


Những câu đối của Hy Văn tướng công Nguyễn Công Trứ:

Tả cảnh nghèo của một kẻ sĩ:

Tối ba mươi nợ hỏi tít mù, co cẳng đạp thằng bần ra cửa.
Sáng mồng một rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.

Công nợ rối canh tàn, ước những mười năm dồn lại một.
Rượu chè tràn quy tị, trông cho ba bữa hóa ra mười.


Trong cảnh thanh bần, nhiều khi không đợi, không mong mà xuân vẫn cứ đến:

Duột trời ngất một cây nêu, tối bữa ba mươi ri là Tết.
Vang đất đùng ba tiếng pháo, rạng ngày mùng một rứa cũng xuân.

Bàn một chiếc lăn chiêng, mặc sức tam dương khai thái.
Nhà hai gian bỏ trống, tha hồ ngũ phúc lâm môn.


Cụ cũng giúp cho người mù, không biết màu sắc Xuân, hương vị Tết ra sao một câu đối tức cảnh:

Tối ba mươi nghe tiếng pháo Giao Thừa ờ ờ Tê't.
Sáng mùng một vấp nêu Nguyên Đán à à Xuân.


Nữ sĩ Hồ Xuân Hương với lời thơ lãng mạn, đã làm câu đối Tết rất trào lộng:

Tối ba mươi khép cánh càn khôn, đóng chặt lại kẻo ma vương đưa quỉ tới
Sáng mồng một lỏng then tạo hóa, mở toang ra cho thiếu nữ rước xuân vào.


Sưu tầm
Về Đầu Trang Go down
 

Câu đối và cách chơi chữ

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net ::  :: -