IndexTrợ giúpTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
ROCK-TWIST-CHACHA-PASODOBLE... by HanSiNguyen Today at 06:29

Niềm Tin Mở Cửa by Bảo Minh Trang Yesterday at 17:52

Thơ Thanh Trắc Nguyễn Văn toàn tập by thanhtracnguyenvan Yesterday at 14:37

MẮT NÂU VỀ CHƯA by HanSiNguyen Yesterday at 10:50

Câu đối NGỰA by HanSiNguyen Yesterday at 10:45

CHỬA HỀ NGƠI by buixuanphuong09 Yesterday at 07:44

Hơn 3.000 bài thơ tình Phạm Bá Chiểu by phambachieu Sat 29 Apr 2017, 22:35

Một góc Quê hương by Tú_Yên tv Sat 29 Apr 2017, 11:42

TÂM AN VẠN SỰ AN by Bảo Minh Trang Sat 29 Apr 2017, 07:45

Tiễn Người Đi by Bảo Minh Trang Sat 29 Apr 2017, 07:34

THIẾU NỮ by buixuanphuong09 Sat 29 Apr 2017, 06:55

Thơ kelangthang by tranthingocxuan Sat 29 Apr 2017, 05:40

Chiếc nón bài thơ by tranthingocxuan Sat 29 Apr 2017, 05:39

THIÊN TÌNH SỬ by buixuanphuong09 Fri 28 Apr 2017, 20:11

Cảnh Nhàn Luyện Chí by Bảo Minh Trang Fri 28 Apr 2017, 12:50

GÓP BÀN TAY by buixuanphuong09 Fri 28 Apr 2017, 10:00

Thơ Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Thu 27 Apr 2017, 21:13

Thơ Dzạ Lữ Kiều by dza lu kieu Thu 27 Apr 2017, 14:59

Nhờ Admin và kỹ thuật giúp đỡ by Shiroi Thu 27 Apr 2017, 02:54

Tình yêu, và dòng chảy thời gian by Time Wed 26 Apr 2017, 23:01

SỨc sống cuối đời by buixuanphuong09 Wed 26 Apr 2017, 20:41

Bốn Trụ Luyện Đường Thi 2014 - 2017 by mytutru Wed 26 Apr 2017, 12:25

Cách gởi bài viết by Trà Mi Wed 26 Apr 2017, 11:51

DẤU CHÂN TRẦN THẾ by BachVanNhi Wed 26 Apr 2017, 04:26

Thơ Tàn Thu by Tàn Thu Tue 25 Apr 2017, 00:35

BỒ NHÍ KHÁC XA VỢ HIỀN by Ma Nu Mon 24 Apr 2017, 23:44

CÁM ƠN BẠN CIỆT ĐƯỜNG VÀ NẮNG XUÂN by Ma Nu Mon 24 Apr 2017, 23:33

THƠ PHƯƠNG NGUYÊN by Phương Nguyên Mon 24 Apr 2017, 13:34

Thơ Bảo Trâm by Trà Mi Mon 24 Apr 2017, 08:02

Những Đoá Từ Tâm by Việt Đường Mon 24 Apr 2017, 00:27

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Share | 
 

 Thơ độc vận - Mai Văn Hoan

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Ai Hoa

avatar

Tổng số bài gửi : 7168
Registration date : 23/11/2007

Bài gửiTiêu đề: Thơ độc vận - Mai Văn Hoan   Fri 21 Jun 2013, 10:40


THƠ ĐỘC VẬN

Lối nói có vần là một phát minh vô cùng quan trọng của loại người. Ngay từ thời xa xưa con người đã biết sáng tạo nhiều cách để lưu lại trong đầu những điều cần ghi nhớ. Một trong những cách nói dễ nhớ nhất là cách nói có vần. Cách nói có vần dần dần được phổ biến rộng rãi trong nhiều lĩnh vực đời sống. Các thầy đồ xưa dùng cách nói có vần để dạy chữ Hán cho học trò “ ... lục sáu, tam ba, gia nhà, quốc nước, tiền trước, hậu sau,ngưu trâu, mã ngựa ... “. Nhờ cách nói có vần mà nhiều câu tục ngữ lưu truyền cho đến bây giờ.

Trong thơ ca truyền thống vần không chỉ có tác dụng giúp cho người đọc dễ thuộc, dễ nhớ. Vần còn có tác dụng liên kết các câu, các đoạn thậm chí liên kết cả toàn bài. Vần trong thơ ca truyền thống còn là yếu tố hết sức quan trọng để tạo ra nhạc điệu. Người xưa nói “ thi trung hữu nhạc “. Nhạc là một bộ phận không thể thiếu của thơ. Nhạc do cách phối thanh, ngắt nhịp và hiệp vần tạo nên. Trong đó hiệp vần rất được các nhà thơ chú ý. Tố Hữu là một trong những nhà thơ rất quan tâm đến vần điệu vì thế thơ Tố Hữu rất giàu nhạc điệu (chẳng hạn câu “ Em ơi , Ba Lan mùa tuyết tan / Đường bạch dương sương trắng nắng tràn ...”). Tài gieo vần ở một số nhà thơ gần như thiên phú . Với họ vần tự tìm đến chứ không phải nhọc công tìm kiếm. Họ gieo vần như chơi, đặc biệt là ở kiểu thơ độc vận (toàn bài thơ chỉ gieo một vần). Làm thơ độc vận chẳng khác gì làm xiếc trên dây.Thất ngôn bát cú có thể xem là hình thức sơ khai của thơ độc vận.Về thể thơ này, nữ sĩ Hồ Xuân Hương theo tôi là người có cách gieo vần đặc biệt nhất. Trong số gần 40 bài thơ người đời truyền tụng của bà thì có đến 5 bài bà sử dụng vần “ eo “để gieo vần . Gieo vần eo rất dễ bị tắc tị bởi số từ có vần eo không nhiều, lại khó gắn kết với nhau .Âúy thế mà trong bài Quán Khánh bà chơi mỗi vần eo: “ Đứng tréo trông theo cảnh hắt heo / Đường đi thiên thẹo, quán cheo leo / Lợp lều mái cỏ tranh xơ xác / Xỏ kẽ kèo tre đốt ngẳng ngheo / Ba chục cây xanh hình uốn éo / Một dòng nước biếc cảnh leo teo / Thú vui quên cả niềm lo cũ / Kìa cái diều ai nó lộn lèo! “. Toàn bài 54 tiếng thì có đến 13 tiếng vần eo. Thông thường thơ thất ngôn bát cú những tiếng cuối các câu 1,2,4,6,8 hiệp vần với nhau nhưng ở Quán Khánh nữ sĩ đưa luôn vần eo vào tiếng cuối câu thứ 5 . Riêng câu 1 và 2 mỗi câu có đến 3 tiếng vần eo. Thành thử đọc lên ta như nghe toàn vần eo , tạo ra một âm điệu hết sức đặc biệt. Sau này, cụ Nguyễn Khuyến cũng có gieo vần eo trong một hai bài nhưng gieo vần eo theo kiểu Quán Khánh của Hồ Xuân Hương thì quả là độc nhất vô nhị. Thơ thất ngôn bát cú chỉ cần tìm được bốn tiếng cùng vần là đủ còn thể phú, văn tế, thơ trường thiên phải huy động rất nhiều tiếng cùng vần. Ở thể loại văn tế, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu là một trong những người lập kỷ lục về cách gieo độc vận. Cả bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc ngót 30 câu mà cụ chỉ sử dụng mỗi vần o để gieo : “...lòng dân trời tỏ ...tiếng vang như mõ ...ở trong làng bộ ...mắt chưa từng ngó ...nhà nông nghét cỏ ...muốn ra cắn cổ ...treo dê bán chó ...ra tay bộ hộ ...làm quân chiêu mộ ...không chờ bày bố ... dao tu nón gõ ... đầu quan hai nọ ...liều mình như chẳng có .. tàu đồng súng nổ ... xác phàm vội bỏ ... gươm hùm treo mộ ...hai hàng luỵ nhỏ ...cho đáng số ...mắc mớ chi ông cha nó ...xiêu mưa , ngã gió ...nghe càng thêm hổ ...ở với man di rất khổ ...trôi theo dòng nước đổ .. dật dờ trước ngõ ...nghìn năm tiết rỡ ...một phường con đỏ ...muôn đời ai cũng mộ ...đủ đền công đó ...một câu vương thổ ...” . Giảng bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc đã hơn 30 năm nay mãi gần đây tôi mới phát hiện điều đặc biệt này. Cách gieo độc vận đã góp phần tạo cho bài văn tế có một âm điệu hết sức thống thiết. Ta tưởng như nhà thơ viết liền một mạch. Khi cảm xúc dâng trào vần điệu cứ gọi nhau đến. Chỉ riêng lối gieo vần độc đáo này Nguyễn Đình Chiểu xứng đáng được người đời nể phục. Vào đầu thế kỷ XX, thi sĩ Tản Đà là một trong những người đầu tiên mạnh dạn thể nghiệm lối thơ trường thiên độc vận. Bài “ Còn chơi “ dài 60 câu, tiên sinh chỉ chơi mỗi vần “ ơi “ : “ Ai đã hay đâu tớ chán đời / Đời chưa chán tớ, tớ còn chơi / Chơi cho thật chán , cho đời chán / Đời chán nhau rồi tớ sẽ thôi ...”. Đây cũng là một kiểu chơi ngông của thi sĩ. Mặc dù chơi độc vận trong bài thơ trường thiên như vậy mà đọc vẫn lôi cuốn, hấp dẫn không hề đơn điệu , nhàm chán . Phải có tài thơ đến mức nào mới làm được điều đó. Và hình như Tản Đà chỉ chơi trường thiên độc vận một lần duy nhất. Trong số thơ Tản Đà mà tôi được đọc chưa thấy có bài thứ hai. Cũng làm theo lối trường thiên độc vận , Hàn Mặc Tử có đến 2 bài ( gấp đôi Tản Đà ). Bài “Bắt chước “ chỉ mỗi vần ao: “ Để cho hoa lá thì thào / Để cho mây nước xôn xao / Quên câu thương nhớ rồi sao ...”. Bài “Tình quê “ chỉ mỗi vần ê: “ Trước sân anh thơ thẩn / Đăm đăm trông nhạn về / Mây chiều còn phiêu bạt / Lang thang trên đồi quê ...”. Tuy vượt Tản Đà về số bài nhưng Hàn Mặc Tử chưa vượt được Tản Đà về số câu. Nguyễn Bính mới là người phá kỷ lục về số câu lẫn số bài. “ Xóm Ngự Viên “ của Nguyễn Bính dài 62 câu chỉ độc vần iên. Còn bài “ Xuân tha hương “ cũng của Nguyễn Bính ngót nghét 100 câu chỉ mỗi vần ong: “ Tết này chưa chắc em về được / Em gửi về đây một tấm lòng / Ôi chị một em , em một chị / Giời làm xa cách mấy con sông ...”. Phải có vốn từ ngữ phong phú đến mức nào mới gieo được 50 tiếng có vần ong suôn sẻ và tự nhiên đến như thế! 

Độc vận là một là một kiểu chơi thơ khá độc đáo. Đây là lối chơi rất khó , đòi hỏi người làm thơ phải thực sự có biệt tài gieo vần. Chỉ gieo có một vần trong bài thơ trường thiên để vừa bảo đảm nguyên tắc hiệp vần vừa diễn đạt thông suốt nội dung, cảm xúc là điều không phải ai cũng làm được . Bởi vậy, tôi hết sức khâm phục những người dám chơi thơ trường thiên độc vận như Tản Đà , Hàn Mặc Tử , Nguyễn Bính ...Và theo tôi , những bài thơ như “ Còn chơi “ , “ Tình quê “ , “ Xuân tha hương “ là những thi phẩm xứng đáng được nâng niu, trân trọng.


Mai Văn Hoan
(Trường Quốc Học - Huế )

31/10/2007

_________________________


Sông rồi cạn, núi rồi mòn
Thân về cát bụi, tình còn hư không
Về Đầu Trang Go down
 
Thơ độc vận - Mai Văn Hoan
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: VƯỜN VĂN :: BIÊN KHẢO, BÌNH LUẬN THƠ VĂN-