Trang ChínhTrợ giúpTìm kiếmVietUniĐăng kýĐăng Nhập
Bài viết mới
Thơ họa ở ngoài mang về góp vui by buixuanphuong09 Today at 08:14

CÒN NHỚ..CHƯA QUÊN - THƠ NGUYÊNHOANG. by NGUYÊNHOANG Today at 05:40

Cách Làm Tương Hột Để Lâu Không Hư by mytutru Yesterday at 18:12

QUÊ HƯƠNG TÔI by Hoa mộc Yesterday at 12:55

Ông lão đánh cá và con cá vàng by Ai Hoa Yesterday at 12:46

Sưu tập Bộ cánh vẩy 2 by buixuanphuong09 Yesterday at 11:30

Thơ Nguyễn Thành Sáng by Nguyễn Thành Sáng Yesterday at 10:52

DUYÊN TÌNH by nguoidienviyeunguoi Yesterday at 08:03

KIM DUNG GIỮA ĐỜI TÔI - VŨ ĐỨC SAO BIỂN by Trà Mi Yesterday at 07:32

Nhân Văn Giai Phẩm - Thuỵ Khuê by Trà Mi Yesterday at 07:19

Thằng người gỗ - Carlo Collodi by Trà Mi Yesterday at 07:01

Truyện ngụ ngôn La Fontaine tròn 350 tuổi by Trà Mi Yesterday at 06:57

Củ Cải Ngâm Đường by mytutru Yesterday at 06:51

DẤU CHÂN TRẦN THẾ by BachVanNhi Yesterday at 03:43

ÐÔI MẮT NGỌC by BachVanNhi Yesterday at 03:40

THƠ HUỲNH KIM NHÂN by HUỲNH KIM NHÂN Yesterday at 00:01

Chỉ Số AQ by mytutru Tue 18 Jun 2019, 22:00

Tôi Cần - Tìm Kiếm Google by mytutru Tue 18 Jun 2019, 21:17

Bảy Nguyên Tắc Sống Của Đại Bàng by mytutru Tue 18 Jun 2019, 18:41

Truyện xưa - Ái Hoa by Ai Hoa Mon 17 Jun 2019, 15:12

Biểu tình mới tại Hồng Kông by Trà Mi Mon 17 Jun 2019, 07:47

Bỏ vợ - Hồ Biểu Chánh by Trà Mi Mon 17 Jun 2019, 07:26

Thơ Bạch Vân by BachVan Mon 17 Jun 2019, 00:14

Thơ Nguyên Hữu by Nguyên Hữu Sat 15 Jun 2019, 15:39

Trang thơ Tú_Yên (P2) by Tú_Yên tv Sat 15 Jun 2019, 15:32

FIVE HUNDRED MILES - NĂM TRĂM DẶM by HUỲNH KIM NHÂN Fri 14 Jun 2019, 23:23

Cách xem bói số điện thoại hợp tuổi Bính Dần 1986 CHUẨN NHẤT by Ngocdung368 Fri 14 Jun 2019, 15:00

Nói ra xấu hổ lây, nhưng phải nói ... by Ai Hoa Fri 14 Jun 2019, 14:16

TRƯỚC NGÀY GẶP GỠ by Ai Hoa Fri 14 Jun 2019, 12:19

Người Việt không xấu xí by Trà Mi Fri 14 Jun 2019, 11:16

Tự điển
* Tự Điển Hồ Ngọc Đức



* Tự Điển Hán Việt
Hán Việt
Thư viện nhạc phổ
Tân nhạc ♫
Nghe Nhạc
Cải lương, Hài kịch
Truyện Audio
Âm Dương Lịch
Ho Ngoc Duc's Lunar Calendar
Đăng Nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Đăng nhập tự động mỗi khi truy cập: 
:: Quên mật khẩu
Share | 
 

 Kỵ huý

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Việt Đường



Tổng số bài gửi : 1778
Registration date : 21/08/2009

Kỵ huý Empty
Bài gửiTiêu đề: Kỵ huý   Kỵ huý I_icon13Thu 02 Feb 2012, 03:55

Kỵ huý

Theo nongnghiep.vn

Cháu nội tôi mới 5 tuổi nhưng đã được bà nội nó (tức vợ tôi) dạy dỗ rất kỹ lưỡng về chuyện "kỵ huý". Hàng ngày cứ 19 giờ, khi ti vi có chương trình "thời sự" mà bà còn bận gì đó là cháu gọi ầm lên:

- Bà ơi, bà, vào xem "thời ông".

Và có lần, con dâu tôi có điều thất thố, vợ tôi mắng nó:

- Mày mất lịch sự quá.

Lập tức thằng bé nhắc bà luôn:

- Mất "lịch ông" chứ.

Lại một lần nữa, con gái tôi vừa rủ mẹ:

- Mai con đưa mẹ ra Hà Nội, vào siêu thị chơi nhá.

Thì thằng cháu chen ngang:

- Bác Duyên hư, phải bảo vào "siêu cụ" chứ.

Chả là thân sinh tôi (cháu nội tôi gọi bằng cụ) có tên huý là Thị. Và cứ thế, thằng cháu trở thành người nhắc nhở cả nhà những trường hợp "phạm huý" theo một cách hiểu rất ngây thơ của nó, khiến nhiều lần cả nhà được trận cười nghiêng ngả. Chẳng hạn có lần nhà tôi bảo : "Mai mang bán vợi gà đi thôi, chứ nuôi nhiều gà cũng tốn lắm", thì lập tức bị nó nhắc nhở "Nuôi nhiều gà…ông ngoại lắm chứ" (ông ngoại cháu, tức ông thông gia của tôi, tên là Tốn)…

Khác hẳn với một số nước phương Tây, để tưởng nhớ ông bà, tổ tiên mình, nhiều khi người ta lấy ngay tên ông bà hay tổ tiên đặt cho con cháu, với ý nghĩa là dù đã về cõi vĩnh hằng, nhưng ông bà, tổ tiên vẫn luôn hiện diện. Ở ta, nếu ai đó thử chơi ngông mà "học theo Tây" kiểu ấy xem, thì lập tức sẽ bị coi là kẻ mất dạy, bất hiếu bậc nhất, sẽ bị cả làng cả họ từ mặt. Kỵ huý, nghĩa là kiêng tên huý của ông bà, tổ tiên và các bậc cao niên trong họ ngoài làng. Đã có một thời, phạm huý là một sự đại bất kính dưới mắt người làng. Không hiểu tục kỵ huý có từ bao giờ, nhưng tôi dám chắc tuổi đời của nó phải nhiều trăm năm, và tục này trở thành phổ biến khắp nước.

Thời phong kiến, tên huý của từ tổ tiên vua cho đến vua, của tổ tiên hoàng thái hậu, tổ tiên hoàng hậu…trở thành "quốc huý". Học trò đi thi phải nhớ hàng trăm chứ "huý" ấy để khi làm bài mà tránh hay viết theo một cách riêng được quy định hết sức nghiêm ngặt, nếu không muốn bị ghép tội nặng. Quan trường chấm thi bỏ sót lỗi phạm huý của thí sinh cũng bị hành khốn khổ. Dấu vết "quốc huý" còn khá rõ đến cả ngay nay. Ví như ở miền Nam một thời, do kiêng huý chúa Nguyễn Hoàng mà Hoàng phải gọi là "Huỳnh", do kiêng huý chúa Nguyễn Phúc Chu mà Chu phải gọi là "Châu"… Triều Nguyễn, vua Tự Đức có tên tục là Thì, nên cả nước phải gọi thì là "thời". Tên chữ của ngài là Hồng Nhậm, nên hồng phải gọi là "hường", phường Hồng Mai của Hà Nội phải đổi là Bạch Mai, Nhậm phải gọi là "nhiệm"… Nước có quốc huý, làng có hương huý, không ai được gọi tên huý của thành hoàng làng. Vô ý, có khi bị làng ngả vạ đến lệch nghiệp. Thành hoàng làng Ninh Cù (Thuỵ Ninh, Thái Thuỵ, Thái Bình) là Ngô Đồng tướng quân, nên một thời làng ấy gọi cây ngô là cây nghê, đồng bạc là đường bạc.

Tôi từng biết có một chị người làng khác về đó làm dâu, do không hiểu nên một lần ngồi võng ru con cái bài "ai lên xứ Lạng…", đến câu "Chùa này có một ông thầy/ Có hòn đá tảng, có cây ngô đồng", lập tức chị bị bà mẹ chồng chửi cho một trận lút mặt. Chửi xong, bà sửa lễ, kéo cổ con dâu lên đền thờ ngài kêu cầu "Xin ngài quở quang qua loa rồi ngài đánh chữ đại xá đi cho…". Thành hoàng làng tôi (làng Hống, xã Thuỵ Ninh, Thái Thuỵ, Thái Bình) là đức Nam Hải Đại vương, nên một thời người làng gọi "hướng Nam" là "hướng niêm" và Hải thì đổi gọi là Hởi…

Hết quốc huý, hương huý rồi mới đến "dân huý", nghĩa là kỵ huý ông bà, tổ tiên và những bậc cao niên trong họ ngoài làng như đã nói ở trên. Tục kỵ huý là một nét văn hoá đẹp, nó thể hiện lòng kính trọng của lớp trẻ đối với tổ tiên, ông bà và những bậc cao niên trong làng, nó là sản phẩm của một xã hội nông nghiệp, trong niên xỉ và kinh nghiệm tích luỹ được do sống lâu (Triều đình trọng tước, hương đảng trọng xỉ; sống lâu lên lão làng. Ông bẩy mươi phải nghe ông bẩy mốt…), nhưng nó cũng gây ra không biết bao nhiêu điều phiền toái. Để đặt tên cho một đứa trẻ mới sinh ra, người ta phải đắn đo, cân nhắc có khi hàng mấy ngày, vì chỉ sợ trùng với tên một cụ có khi sáu bẩy đời của một nhà khác, họ khác.

Tục kỵ huý đã nhạt nhoà một thời, nay, cùng với việc khôi phục những đình chùa miếu mạo và những phong tục cũ, đang manh nha trở lại…
Về Đầu Trang Go down
 
Kỵ huý
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
daovien.net :: VƯỜN VĂN :: Truyện Sưu tầm-